My tiny world

झुम्का डटकम सञ्चालनमा

2011-12-12T07:20:00.001-07:00

नेपाल जस्तो विकासोन्मुख मुलुकमा इन्टरनेटका प्रयोगकर्ताहरु दिनप्रतिदिन बढ्दै गएका छन् । तिनै इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरुलाई लक्षित गर्दै नयाँ समाचार वेवसाइट झुम्का डट्कम् सुरु भएको छ । अरु सामाजिक सन्जालमा भन्दा थप नयाँ सुविधाहरु पाइने झुम्का डट्कम्मा संसारको जुनसुकै कुनामा बसेर पनि समाचार, ब्लग, तस्विर, अडियो, भिडियो यसमा अपलोड गर्न मिल्ने सुबिधा छ ।

झुम्का डट्कम् को साइटमा छिरेर आफ्नो एकाउन्ट खोलेपछि जो सुकैलाई यो सुबिधा उपलब्ध हुनेछ । कसैलाइ मोडलिङ गर्न मन छ भने त्यो रहर पनि झुम्का डट्कमले निशुल्क रुपमा पूरा गरिदिनेछ । साथै ठूला सञ्चार माध्यमहरुले समेट्न नसकेका, ध्यान नदिएका विषयहरु पनि यसले देश विदेशका नेपालीहरुलाई जोड्न पनि मद्धत पुर्‍याउन सक्नेछ । अमेरिकामा सन्चालित धेरैजसो वेवसाइटहरुले बढीजसो नेपालको राजनीति, गरिबी, बेरोजगारीका बारेमा नकारात्मक कुराहरु लेखेकाले सकारात्मक समाचार दिन आफुले नया वेव साइट सुरु गरेको यसका सञ्चालक राम अधिकारीले बताए । 'संसारभर नेपालका बारेमा सकारात्मक खबर फैलाउन र सूचना, मनोरञ्जन दिन खोजेका छौ" उनले भने ।

यो झरी !

2011-07-12T04:06:00.008-06:00

-जनक तिमिल्सिना

ए झरी नझरी देऊ यसरी

एकान्त यो रातमा मलाई पा

गल गरी

अनि ? सायद यसपछिको वाक्य गुन्जाउन थालिसक्नुभएको हुनुपर्छ ।

हो,

झरी देऊ तिमी सुस्तरी सुस्तरी

जब हुन्छिन् मेरी मायालु मेरो वरिपरि

लौ यत्ति मात्रै । किनभने आज हामी यो गितको हैन, गीतसँग ठ्याक्कै मिल्ने प्रसंगबारे यसैका गायकसहित केही सेलिबि्रटीसँग गफिँदै छौं । सो

च्नुस्, झमझम पानी प

रिरहेको सप्तान्तको मध्याह्न तपाईं आफूले मन परेकै कोहीसँग यही झरीको गफ गर्दै हुनुहुन्छ ।

तपाईंसँग छिन चल्तीकी हिरोइन केकी अधिकारी । 'यो गीत त,' कफीको चुस्कीसँगै केकीको कुरा सुनौं, 'झरी पर्नेबित्तिकै गाइहाल्न मन लाग्छ ।' केकीको झरी अनुभव क्या गज्जबको छ भने, सुनिरहौं लाग्ने ! बालापनकै कुरा गरौं । उनी उल्कै रुज्थिन् । 'निथ्रुक्कै बनेर,' थप्छिन्, 'घर पुगिन्थ्यो ।' काठमान्डुको बौद्धक्षेत्रतिर हुर्किएकी उनलाई धेरै पानीमा भिज्नुको आनन्दले रोगप्रतिको भयमा कत्ति पनि बढोत्तरी ल्याउँदैनथ्यो ।

त्यसैले कहिलेकाहीँ बिरामी हुन्थिन्, बेडमा थला पर्थिन् । 'अनि त,' झमझम पानी परिरहेको यो बेला आकाशामा मडारिइरहेका बादलतिर हेर्दै उनी बोल्छिन्, 'त्यत्ति रुज्नै डर लाग्न थाल्यो ।'

ल्ाौ हुर्किंदी केकी जसै म्युजिक भिडियोतिर मोडलिङ गर्न तम्सिइन् उसैगरी झरीले

जादू गरिदिएको छ उनको यो करिअरमा । केही अघिको एउटा अचम्मको घटना सुनौं । शिव परियारको एउटा गीतको म्युजिक भिडियो सुटिङमा पानी परेको सिन चाहिन्थ्यो । लौ कसरी गर्ने होला ? उनको टिम सोल्युसन खोज्दै थियो । केकीले आकाशतिर हेरेकीमात्र के थिइन् । 'ह्वार्रै पानी दर्कियो,' हाँस्दै सुनाउँछिन्, 'क्या जादू नै भइदियो !'

ओ माई गड, हाउ रोमान्टिक यार ! के सबैले चाहँदैमा यस्तै होला ? 'असम्भव,' लौ एस कुमारलाई भेटौं, 'चाहनेबित्तिकै पानी दर्किने भए त

भगवान् नै भइहालियो नि !' भगवान्ले सिर्जेको यो संसारका सबै मान्छे उस्तै हुन्, भेदभाव नगरौं भन्दै गीति अभिव्यक्ति दिँदै अघि बढेका यी नयाँ पुस्ते गायक झरीमा निकै रोमाञ्चक बन्छन् । यसले उनको सिर्जनात्मक क्षमता बढाउँछ रे ! 'बाटोमुनिको फूल' बाट आफूलाई अब्बल नायकका रूपमा स्थापित गराइसकेका यी संगीतकारले ८ वर्षअघि आफ्नी प्रेमिका -हो

र ? 'रचना गर्नका लागि ट्राजेडीमा परेजस्तो गर्‍या,' उनी मुस्काउँछन्) सँगको बिछोडमा औधि नमीठो अनुभूत गरे रे ! 'मध्यरातमा म टोलाइरहेको थिएँ,' भन्छन्,'अकस्मात् पानी पर्‍यो ।' जुरुक्क उठेर बाहिर निस्कें । वाउ क्या कुल मौसम !

धेरै वर्षपछि आज फेरि त्यस्तै झरी पर्‍यो

तिमीलाई नै सम्झेर हो

कि हाँस्दा-हाँस्दा हाँस्दै आँसु झर्‍यो

वा क्या बात छ यार ! अहिले यो गीत वियोगीहरूबीच औधि लोकपि्रय छ । र, उनी आफैं यो गीत सुन्दा भावुक मात्रै बन्दैनन्, झरीमा निथ्रुक्कै भिजेजस्तो ठान्छन् आफैंलाई ।

'झरीको झमझम सुन्दै रोमान्टिक उपन्यास पढ्दाका आनन्दै बेग्लै' उनी उत्साहित बनिरहेका छन् । टेबलमा रहेको ब्ल्याक कफीको चुस्कीको आनन्द नै बेग्लै । 'झरीको बेलामा मलाई हार्ड गरेर

ब्ल्याक कफी मनपर्छ,' उनी थप्छन्, 'झरीसँगै मातिन पाएको छैन । कफी जतिको मजा त के आउला ?'

अब कुरा सुनौं अनु शाहको । 'युगदेखि युगसम्म' बाट रजटपटमा उदाएकी अनुलाई झरीले नयाँपन र खुसीको महसुस गराउँछ । झरीको बहकाउमा बगेर स्कुटरमा सहर चहार्न रुचाउँछिन्, उनी । 'झरीसँगै गीत सुन्दा आनन्द नै बेग्लै । मोबाइलको एयरफोन कानमा लगायो अनि बाइकमा सरर ।' हल्का भिजिरहेको आँखा झरी बजि्ररहेको सडकतिर तेस्र्याउँदै उनले भनिन् । अहिले भिज्ने कि ? 'हा हा हा अँ त्यस्तै लागिरहेछ । वाउ

मलाई भिज्न क्या मजा लाग्छ ।'

रिमझिम झरीमा बेस्सरी भिज्नुभएको छ ? छैन भने अनुलाई सुन्नुहोस्, 'स्कुटरमा हाफ टिसर्ट र जिन्स पाइन्टमा बेस्सरी भिजे,' हालैको झरी अनुभव सुनाउँदै बोल्दैछिन्,

'क्या मजा आयो । भिज्दाभिज्दा पछि त निकै जाडो पो भयो भन्या ।' अनुलाई रात्रि समयमा पर्ने झरीले निकै आनन्दित बनाउँछ । 'रात्रिको झरीले सिरकभित्र स्वर्गीय आनन्द नै प्राप्त हुन्छ,' हल्का मुस्काउँदै अनुभव साट्दैछिन् उनी, 'दिउँसोको झरी भने रोमान्टिक र हेरिरहुँ लाग्ने ।' तपाईं झरीलाई छल्न छाता वा रेनकोटको जोहो गर्दै हुनुहुन्छ होला हैन । 'मलाई कहिल्यै रेनकोट बोक्न मनै लाग्दैन, रेनकोट बोक्यो भने भिज्नै पाइँदैन' उनी भन्छिन् । झरीमा म:म र तातो सुपको आन

न्द लिन रुचाउँछिन् उनी । 'रेस्टुरेन्टमा माथिल्लो तलामा बस्यो, झरी हेर्‍यो । तातो सुप सुरुप-सुरुप । कफीको चुस्कीको मजा त झन् बेग्लै ।'

समरका यी दिनहरूमा मात्तिरहेको झरीसँग रहँदा 'ए झरी नपरिदेऊ यसरी...' गीत याद आएको हुनुपर्छ । त्यही गीतका गायक नवीन के भट्टराईलाई लामो झरीको यो मौसममा सात वर्ष अगाडि रेकर्ड गरिएको यो गीतलाई धेरै पटक गुन्गुनाउन भ्याइसके । 'तीन दिनदेखि झरी परिरहेको छ । म झ्यालबाट झरीलाई नियाल्दै यही गीत गुन्गुनाइरहेको छु,,' हालैको एक साँझ हेलो शुक्रबारसँगको कुराकानीमा उनले भने । उनलाई झरीले पागलै त पारिहालेको छैन । तर अनौठो र अजीवको अनुभूति भने सधैं गराइरहन्छ । 'मायालु त आजभोलि सधैं वरिपरि,' उनी भन्छन्, 'यसो झरीको मजा लिन सडकमा निस्कियौं भन्यो काठमाडौंका सडक नै गतिला छैनन् ।'

झरीबारे गफिरहँदा नवीन आफ्नो टिनएजतिर र्फकंदै छन् । पुतलीसडकको स्टुडियोहरूबाट गीत रेकर्ड गरेर र्फकंदा झरीसँग सिँगौरी खेलेको विगत निकै रमाइलो छ । 'पुतलीसडकबाट घरसम्म निथु्रक्क भिजेर हिँडेको दिन म कहिल्यै भुल्दिन ।' प्रेयसी छेवैमा राखेर ट्राभलिङ जान मन लाग्दैन ? 'न राम्रो मोटरबाटो छ न त कुनै त्यस्तो सुविधासम्पन्न गन्तव्य जाने कता हो,' नवीन भन्छन् ।

सुन्दरता झरीसँग किन गाँसिएको होला ? केकी बोल्दैछिन्, 'फ्रेस गराउँछ, सुन्दर देखाउँछ त्यसैले होला ।' 'मलाई साथीहरूले भिजेको बेलामा कति सुन्दर देखिएको भनेर कमेन्ट गर्छन्,' अनु थप्दैछिन्, 'झरीले नारी सुन्दरतालाई झल्काउँछ । आकर्षक र सुन्दर देखाउँछ ।' सेक्सी र सुन्दर देखाउँछ हो ? प्रश्न एस कुमारतिर सोझिँदैछ । 'अँ मलाई पनि त्यस्तै लाग्छ ।'

लन्डनमा थ्री डब्लु अर्थात् वर्क, वुमन र वेदरको भर हुन्न भन्ने त उखानै छ । त्यहाँको मौसम यस्तो छ कि कुन बेला के हुन्छ पत्तो नै हुन्न । फेरबदल भइरहने मौसमले पूर्वानुमानसमेत असफल सावित भइदिन्छ कहिलेकाहीँ त । त्यसो भए झरीमा सेलिबि्रटी वा आम समुदाय के गर्लान् ? यो समय बिताउन बेलायतीहरू पव वा रेस्टुरेन्ट पुग्छन् । सामान्यतया साँझ घरमा खाना बनाउँदैनन्, उनीहरू बरु बजेट छैन भने कम खान्छन्, तर पव वा रेस्टुरेन्ट गएकै हुन्छन् । यो त त्यहाँको कल्चर नै हो । तर नेपालमा न त लन्डनको जस्तो मौसम छ न त कल्चर नै । त्यसैले नेपाली सेलिबि्रटीहरू संगीत सुन्छन्, गीत र कविता, लेख्छन्, उपन्यास पढ्छन् र टे्रकिङ निस्कन्छन् । झरीलाई झन् कसैले मिस गर्नै चाहँदैन । झरी सडकमा बजि्रन्छ, टेलिभिजन र रेडियोमा बज्छ, मोबाइल र आइपडमा गुन्जिन्छ ।

यी सेलिबि्रटीजस्तै तपाईंलाई पनि मादक झरीले मोहनी लगाउँछ होला है । के-के न गरूँजस्तै । झरीले बिर्सिएकी प्रेमिकालाई सम्झाउँछिन् । यादहरू सगिलिन्छन् । हाम्रा गायकहरू यहीँ गाउँछन् । हाम्रा अभिनेताहरू यही अभिनय गर्छन् । हाम्रा गीतकारहरू यही रचना गर्छन् । त्यसैले, यो झरीले हरेकमा सिर्जनात्मकता जन्माओस्, झरीको शुभकामना !

असार २३ गतेको कान्तिपुर दैनिकको परिशिष्टांक हेलो शुक्रबारमा प्रकाशित फिचर

http://www.ekantipur.com/kantipur/news/news-detail.php?news_id=246670

2011-03-18T02:20:00.003-06:00

२०६७, माघ २१ गते कान्तिपुरको परिशिष्टांक हेलो शुक्रबारमा प्रकाशित (तलको लिंकमा पनि हेर्न सकिन्छ)

http://epaper.ekantipur.com/epaperhome.aspx?issue=422011

2011-03-15T22:34:00.002-06:00

५ जेठ २०६६ मा अन्नपूर्ण दैनिकको शिक्षा परिशिष्टांकमा प्रकाशित आर्टिकल

हृयाप्पी भ्यालेन्टाइन

2011-02-28T06:58:00.001-07:00

–जनक तिमिल्सिना

"म यी भावनाहरू शब्दमा व्यक्त गर्नसक्दिनँ । यी भावना अमर छन् र मलाई उत्साही बनाइरहेका छन्, भ्यालेन्टाइनको यो पूर्वसन्ध्यामा म ती तीन शब्द तिम्रा लागि भन्न चाहन्छु, 'तिमीलाई माया गर्छु'," काठमाडौंका २२ वर्षीय नवीन शर्माले नयाँ बानेश्वरस्थित साइबरबाट अस्टि्रयाकी युवती क्याथियालाई अंग्रेजीमा लेखेको इमेलको नेपाली अनुवाद हो यो ।
फेसबुक चलाइरहेको छु । न्युजरुममा स्टोरीको 'डेडलाइन' घर्किदैछ । भ्यालेन्टाइनको बारेमा स्टोरी लेख्नु छ । यत्तिकैमा फेसबुकमा एउटा केटी 'हाई' भनेर म्यासेज लेख्छे । म 'हेलो' भनेर उत्तर फर्काउँछु । नवीनले भ्यालेन्टाइन पूर्वसन्ध्यामा क्याथियालाई लेखेको त्यही इमेल उसलाई पठाइदिन्छु, जुन मैले मेरो स्टोरीको पात्र नवीनबाट अघि नै हात पारिसकेको थिएँ । केटी 'सपर््रराइज' हुन्छे । मसँग गफिँदै गरेकी ऊ एक्कासी मौन बन्छे । "कुनै युवकले समुद्रपारिकी प्रेमिकालाई लेखेको इमेल सन्देश हो यो," मैले प्रष्टीकरण दिन्छु । ऊ उत्साहित बन्छे । भ्यालेन्टाइन र प्रेमका बारेमा सोध्छु । ऊ आफूलाई 'आइडिया' नभएको बताउँछे । तर, भोलि साथीहरूसँग नाइट क्लबमा झुम्न जाने तयारी गरिरहेकी छे । उसलाई प्रेमका बारेमा केही बोलाउने मेरो प्रयास जारी रहन्छ । हालै भेटेको एउटा चर्चित पुस्तकको बारेमा लेखिएको सानो समीक्षा उसलाई पठाउँछु ।
पुस्तक हो एरिच सेगलको 'लभ स्टोरी' । धनी परिवारकोे केटा र गरिब परिवारकी केटीको प्रेम सम्बन्धको मार्मिक वर्णन छ, त्यसमा । कलेजमा भेट भएपछि एकजोडी तन्नेरीहरूबीच प्रेमको बीज रोपिन्छ । अनि कोपिला हुँदै फुल्न थाल्छ । तर, समय परिवर्तनको उभार आउँछ । कोपिला धर्मराउँदैन । झन् अडिग बनेर फक्रन थाल्छ । त्यो जोडी हो- ओलिम र जेनिफरको । आँखाबाट सुरु भएको उनीहरूको प्रेम झांगिँदै विवाहसम्म पुग्छ । ओलिमको परिवार बाधक बन्छ र त्यागिदिन्छ उसले । दुवै नयाँ घरमा बस्न थाल्छन् । यहाँसम्म पारिवारिक बन्धनलाई तोड्दै प्रेमजीवनको उत्कर्ष विवाहसम्म पुगेको प्रेमप्रसँगको रोमान्टिक चर्चा छ ।
ओलिमले राम्रो ठाउँमा जागिर पाउँछ । जीवन सुखसँग चलिरहेको हुन्छ तर यतिखेरै कथा अर्कोतर्फ मोडिन्छ । उनीहरूको जोडीले प्रेम, विवाहको गोरेटोलाई पार गरिसकेको हुन्छ, अब प्रेमजीवनकै अन्तिम प्राप्ति सन्तानको प्रतीक्षामा हुन्छ । तर, यसका लागि जेनिफर योग्य बन्न सक्दिन । दुवै डाक्टरको सल्लाह लिन धाउँछन् । पछि थाहा हुन्छ- केटीलाई ल्युकेमिया (रगतको कमी हुने) रोग लागेको हुन्छ । केटी कमजोर हुँदै जान्छे र ऊ मर्छे । केटो बाबुआमाकहाँ फर्किन्छ । रोमियो जुलियटको आधुनिक संस्करणको रूपमा प्रसिद्धि कमाएको 'लभ स्टोरी'को सटिक कथा हो यो, जसलाई न्युयोर्क निवासी लेखक सेगलले मार्मिक प्लटमा बुनेका छन् ।
उसलाई लभ स्टोरीको मार्मिक कथावस्तु सुनाइसकेपछि म सोध्छु, "जीवनभर एक्लै बस्न सम्भव छ ?"
"नो आइडिया," उ उत्तर दिन्छे, "केटीहरूका लागि यो असम्भव तर केटाहरू सक्छन् पनि होला ।"
फेरि त्यसैमा प्रश्न थपिदिन्छु, "प्रेम के हो ?" ऊ पुरानै सटिक जवाफ फर्काउछे, "नो आइडिया ।"
यही प्रश्नको जवाफ खोज्न मैले फोन गर्छु त्रिभुवन विश्वविद्यालयका लेक्चरर नारायणप्रसाद शर्मालाईल जो मनोविद् पनि हुन् । "प्रेम केटा र केटीबीच हुने शारिरीक र भावनात्मक आकर्षण हो," उनी भन्छन्, "जुन रुची, आकर्षण र स्वभावबाट प्रभावित हुन्छ ।"
फेरि केटीसँगको इमेल कुराकानी अगाडि बढ्छ । "किन लभ परेको छैन ?" म सोध्छु ।
"आम नट इन्ट्रेस्टेड टु हृयाभ बीएफ," ऊ फेरि जवाफ फर्काउँछे ।
"किन साथीहरूको देखेर रहर लाग्दैन ?" उसको मनोविज्ञान बुझ्ने प्रयास गर्छु ।
"लभ पनि रहरका लागि गर्ने हो र ? आई डोन् थिङ्क सो," ऊ भन्छे ।
म यत्तिमै रोकिन्नँ, सोध्छु, "एक वयस्क केटी सबैभन्दा धेरै केका लागि चिन्तित बन्छे ?"
"डिप|mेन्ट पिपुल हृयाभ डिप|mेन्ट पर्सपेक्टिभ," ऊ थप्छे, "सो इट्स डिफिकल्ट टु टेल ।"
फेरि सोध्छु, "आई वान्ट टु आस्क सम कोइस्चन प्लिज डोन् माइन् ल ।"
तर, ऊ यतिकैमा अफलाइन भइदिन्छे । म सोध्न चाहन्थें- प्रेम दिवसकै रूपमा कुनै दिन मनाउन जरुरी छ कि छैन ? सेक्सलाई प्रेमसँग जोड्न हुन्छ कि हुँदैन ? ऊ अफलाइन भएपछि समाजशास्त्री नवीन रावल (जो, त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा समाजशास्त्र अध्यापनरत छन्) लाईर् प्रश्न गर्छु, "के प्रेम दिवसकै रूपमा मनाउन जरुरी छ ?"
"माया निश्चित समयमा मात्र हुँदैन तर उपभोक्तावादी संस्कृतिको प्रभावले गर्दा अहिले भ्यालेन्टाइन, क्रिसमस इभजस्ता पर्वहरूले महत्व पाउन थालेका छन् । यसका आफ्नै ऐतिहासिक पाटाहरू पनि छन्, जुन आफ्नो ठाउँमा ठीक पनि होलान् । त्यसैले म यसलाई राम्रो-नराम्रो हो भन्दिनँ, यसलाई सापेक्षिकरूपमा हेर्नुपर्छ," उनले यसरी अथ्र्याए ।
फेरि म रावलतिरै फर्किन्छु । "यसमा को जिम्मेवार छ ?"
"उपभोक्तावादी प्रवृत्ति मुख्य जिम्मेवारी छ । उच्च शिक्षामा मारेको फड्को, प्रविधि र सञ्चारको दुनियाँमा भएको अभूतपूर्व क्रान्ति पनि यसमा जिम्मेवार छ," उनी थप्छन्, "भौतिक विकाससँग पनि यो जोडिएको छ भन्न सकिएला ।"
म अर्को प्रश्न थपिदिन्छु, "यसलाई परसंस्कृतिग्रहण वा आत्मीकरण के भन्ने ?" "यसलाई ग्लोबल सिटिजनको अवधारणा मान्ने कि ?" उनी भन्छन् ।
रावल विकास आइडियाजहरूमा प्रगतिशील पश्चिमी समाजको सांस्कृतिक प्रभाव विश्वव्यापी भएको मान्छन् । त्यसैले होला- केही वर्षअघिसम्म काठमाडौंमा सीमित यसको प्रभाव अहिले गाउँसम्म फैलिएको छ, जसले नेपाली समाजमा विद्यमान परम्परागत प्रेम र विवाहसम्बन्धी चलन र मान्यताहरूलाई विस्थापित गर्दैछ । हुन त, प्रेम र यौनमा उदार देखिएको पश्चिमा समाज पूर्वीय विवाह र यौन दर्शनप्रति आकषिर्त हुँदैछ, जसलाई भूमण्डलीकरणको प्रभाव भन्ने वा पश्चिमा कल्चरमा समस्या आएपछि पूर्वीय कल्चरतिर मोडिएको भन्ने, अर्को बहसको विषय होला ।
तर, पूर्वीय युवा जमात भने पश्चिमा संस्कृतिप्रति अभ्यस्त बन्न थालेको छ । यसको विरोध गर्नेहरू पनि छन् । उनीहरू प्रेमलाई एकदिवसीय बनाएर यसको महिमा साँघुरो बनाउनु हुँदैन भन्ने पक्षमा वकालत गर्छन् । प्रेममा भौतिक वस्तुहरूको उपस्थिति बढेकोमा पनि उनीहरूको चिन्ता छ । महँगा उपहार र भौतिक वस्तुसँग प्रेमलाई तुलना गरेकामा उनीहरूको विरोध छ ।
"भ्यालेन्टाइन्स डेलाई 'कालो दिवस' को रूपमा मनाउँदा मलाई आपत्ति छैन । प्रेम गर्ने, बाँड्ने दिन छुट्टयाउने कस्ता मूर्खहरू ! के हामीले कहिल्यै सास फेर्नका लागि भनेर मात्र समय छुट्टयाएका छौं ?" सगरमाथा कलेजका विद्यार्थी सरोज फेसबुक स्टाटसमा लेख्छन् । "गुड, तिमीलाई सय प्रतिशत समर्थन," अर्का नेपाली युवा प्रवीण महर्जन थप्छन् । "मेरो पनि पूर्ण समर्थन," सलोजा स्काई नाम गरेकी एक पत्रकार युवती कमेन्ट थप्छिन् । यसमा विरोध जनाउँदै पशुराम मरासिनी लेख्छन्, "हैन, सरोज के भयो र ? यस्तो उमेरमा माया प्रीतिप्रति त्यति वितृष्णा ?"
पत्रकार सलोजा यत्तिकैमा अनलाइनमा भेटिन्छिन् । म प्रश्न गर्छु, "तपाई किन भ्यालेन्टाइन डेको विरोधी ?"
"म भ्यालेन्टाइन डेको विरोधी पनि होइन र पक्षपाती पनि होइन । तर, वास्तविकभन्दा पनि बनावटी रूपमा भ्यालेन्टाइन डे मनाइन थालिएको प्रति मेरो विरोध हो," उनी भन्छिन्, "संस्कृतिको रूपमा भन्दा पनि विकृतिको रूपमा यो प्रवृत्ति मौलाइरहेको छ, त्यसैले मलाई मन पर्दैन ।" भौतिक वस्तुसँग प्रेमलाई तौलने प्रवृत्ति उनलाई मन नपरेको हो । "भौतिक वस्तुसँग प्रेमको साटफेर गरिनुहुँदैन," उनी थप्छिन्, "भ्यालेन्टाइन डे मनाउनकै लागि देखावटी ब्याइप|mेन्ड बनाउनु पनि उचित होइन ।"
भ्यालेन्टाइन डेको प्रभाव नेपाली समाजमा देखिँदै जान थालेपछि उब्जिएको बहस हो यो । केही वर्षअघिसम्म पश्चिमाहरूको नक्कल भनेर आलोचना खेप्ने गरेको 'भ्यालेन्टाइन डे' विस्तारै नेपाली समाजमा उत्सवकै रूपमा स्थापित हुँदैछ । साइबर स्पेसबाट समुद्रपारिकी युवतीसँग भ्यालेन्टाइन डे मनाउने नवीन, फेसबुकमा भेटिएकी केटी, जो प्रेमबारे थाहा नभएको बताउँदै टाढिन चाहन्छिन्, एकातिर पर्शुराम र अर्कातिर भ्यालेन्टाइनको विरोध गर्ने सरोज, प्रवीण र सरोजा स्काई ।
भ्यालेन्टाइन सुरु हुनु केही दिनअघि नै काठमाडौं र मोसफलका ठूला सहरमा युवाहरूको दैनिकी नै परिवर्तन हुन्छ । गिˆट सपहरूमा उपहार किन्नेको घुइँचो लाग्न थाल्छ । भ्यालेन्टाइन डेको दिनमा राजधानीमा मात्रै लाखौंको कारोबार हुन्छ । भ्यालेन्टाइन कार्ड, चकलेट, गरगहना, घडी, पर्स, रेडिमेड कपडा उपहार दिनु सामान्य भइसकेको छ । कतिपयले यसलाई प्रेमको खरिद-बिक्रीका रूपमा पनि आलोचना गर्ने गरेका छन् । तर, युवायुवतीहरूलाई यस्तो आलोचनाले छुँदैन । त्यसैले त उपहार छनोटमा उनीहरू एकाग्र भइरहन्छन् । टेलिफोन कम्पनीहरूले एसएमएसबाटै लाखौं कमाउँछन्, राति १२ बजेसम्म जाग्राम बसेर प्रेमी/प्रेमिकालाई 'विस' गर्दै अमर प्रेमको कामना गर्नेहरूको ठूलै समूह छ । कतिपय तन्नेरी जोडी अँगालोमा बेरिएर रातभर डिस्को थेक र पबमा रमाउँछन् ।
इन्टरनेटले उभ्याइदिएको साँघुरूपी च्याटरुममा भ्यालेन्टाइन डे मनाउने नवीनजस्तै थुप्रै होलान् । पछिल्लो पुस्ताका लागि प्रेम सस्तो वस्तु भएको भन्नेमा विवाद गरिरहन जरुरी छैन । उनीहरू प्रेमलाई पेयपदार्थसँग तुलना गर्छन् । कतिपयले शारीरिक सुखसँग जोडेर प्रेम गर्छन् र आवश्यकता पूर्ति भएपछि अर्कैतिर सल्किन्छन् । तर, यिनले 'लभ स्टोरी'का पात्रको चोखो प्रेमलाई प्रतिनिधित्व गर्दैनन् ।
मनोविज्ञानका लेक्चर शर्मा भन्छन्, "त्यसैले प्रेम शारीरिकभन्दा पनि भावनात्मक हुनुपर्छ । शारीरिक चाहना पूर्ति एक ठाउँमा छ तर यतिका लागि मात्र गरिने प्रेम होइन त्यो स्वार्थ हो । यसले प्रेमलाई असफल बनाउँछ ।"
प्लस टु र यस्तै कक्षामा हुने सम्बन्धहरूले पनि समाजको रीति र स्वयं युवायुवतीहरूलाई प्रभावित पारिरहेको देखिन्छ । "सामाजिक, आर्थिक, शैक्षिक स्टाटस र फ्याक्टरलाई नहेरी खाली आकर्षणका भरमा गरिने प्रेम असफल हुन्छन्" शर्मा भन्छन् । त्यसैले प्रेम सामाजिक बन्धन हो र यसलाई पेयपदार्थजस्तै स्वादका रूपमा चाख्ने वस्तु बनाइनु हुँदैन । कुनै सन्दर्भमा दार्शनिक माक्र्सकी पत्नी जेनी माक्र्स भन्छिन्, "प्रेमले उत्साहित बनाउँछ भने दुःखले स्पात ।" हृयाप्पी भ्यालेन्टाइन डे !!

फेसबुकले बनाउने भो चापागाउँमा स्कूल

2011-01-06T23:36:00.008-07:00

-उमेश श्रेष्ठ

देश बिगारे भन्दै अभद्र र अशिष्ट प्रतिक्रियाहरुको बाढी लाग्ने सामाजिक सञ्जालको लोकप्रिय साइट फेसबुकले सामाजिक कार्यमा पनि
योगदान दिनसक्ने उदाहरण ललितपुरको चापागाउँमा देखिएको छ। 'सार्वजनिक नैतिकता र शिष्टाचारविरुद्धका सामाग्री' विशेषतः नेताहरुलाई अभद्र गालीको क्रम बढेपछि फेसबुकमा प्रतिबन्ध लगाउन सकिनेसम्मको संकेत सरकारले केही अघि दिएको थियो। उनीहरुले हेर्नै पर्ने दृश्य थियो- चापागाउँस्थित ज्योतिदय विद्यालय भवनको बिहीबार भएको शिलान्यास। तर, कार्यक्रममा कुनै नेता भने उपस्थित भएनन्।

–यस्तो बन्नेछ स्कुल

एक करोड अनुमानित लागतको यो भवन फेसबुकको सञ्जालबाट संभव भएको हो। "भवन निर्माणका लागि लाग्ने एक लाख अमेरिकी डलर (झण्डै ७२ लाख रुपैयाँ) हामीले फेसबुकको प्रतियोगितामार्फत् जितेका हौँ", सर्वोदय नेपालका कार्यकारी निर्देशक शिशिर खनालले 'नागरिकन्युज'लाई बताए, "अमेरिकाको चेज बैंकले सामाजिक संस्थाहरुमध्ये फेसबुकमा धेरै मत ल्याउनेबीच प्रतिस्पर्धा गराएको थियो। हामी १५ हजार ७८४ भोटका साथ प्रतियोगितामा पाँचौँ भयौँ।"

[जगका लागि इँटा राख्दै प्रमुख अतिथि रन्जित आचार्य। तस्बिरः उमेश ]

बिहीबार स्कूल परिसरमा एक कार्यक्रमको आयोजना गर्दै भवन बनाउन पूजासहित जग राखिएको छ। सिमेन्टको हैन, वातावरणीय दृष्टिले उपयुक्त हुने र हाम्रै परम्परागत निर्माण प्रक्रियामा बाँस र काँचो इँट्टाको भवन डिजाइन गरिएको बताइएको छ। कार्यक्रममा फेसबुक प्रतियोगिता जिताउन सहयोग गर्नेहरुलाई सम्मान पनि गरिएको थियो।

कस्तो स्कूल हो ज्योतिदय ?
चापागाउँको ज्योतिदय विद्यालय स्थानीय युवाहरूको प्रयासमा चलेको त्यस्तो विद्यालय हो जहाँ पछिल्ला ३ वर्ष लगातार शतप्रतिशत विद्यार्थी एसएलसीमा उत्तीर्ण भए। यस वर्ष सबै विद्यार्थी प्रथम श्रेणीमा पास भएका थिए। स्थानीय युवाले आफ्नो गाउँमा गरिब र असहाय विद्यार्थीहरूसम्म गुणस्तरीय शिक्षा पुर्‍‌याउन सुरू गरेको यो विद्यालय नेपालको लागि नै नमूना हुनसक्छ। मुनाफारहित सहकारी विद्यालयको रूपमा खोलिएको यो विद्यालय न त सरकारी हो न त नाफामुखी निजी। नितान्त सेवा भावले खोलिएको ज्योतिदय सहकारी विद्यालयमा सक्ने स्थानीय बालबालिकाहरू कम शुल्कमा पढ्छन्, नसक्ने सित्तैमा।

कसरी गर्‍यो फेसबुकले परिवर्तन ?
फेसबुकका नियमित प्रयोगकर्ता खनालले एक दिन फेसबुक चलाउँदै गर्दा एउटा विज्ञापन देखे- अमेरिकाको चेज बैंकद्वारा सञ्चालित फेसबुक प्रतियोगितामा सबैभन्दा बढी भोट ल्याउने संस्थाले साढे २ लाख अमेरिकी डलर प्राप्त गर्ने। उनको ध्यान तानियो र तत्काल गर्न भ्याइहाले 'साइन अप'।

'शीर्ष २०० स्थानमा त कसो नपरौँला भन्ने थियो', खनालले भने, 'जित्छौँ नै भन्ने चाहिँ लागेको थिएन।' शीर्ष २०० स्थानभित्र पर्ने संस्थाले २० हजार अमेरिकी डलर पुरस्कार पाउँथ्यो। तर फेसबुकमा रहेको नेपालीहरुको विश्वव्यापी सञ्जाललाई यसरी उपयोग गरियो कि उनको संस्था शीर्ष २०० हैन, शीर्ष पाँच स्थानभित्रै पर्न सफल भयो।

सुरुमा उनले आफ्नै केही साथीहरुलाई भोटका लागि आह्वान गरे। तर त्यतिमात्र पर्याप्त थिएन। फेसबुक विशेष गरी युवाहरु माझ लोकप्रिय रहेको हुनाले उनीहरुलाई नै यसमा परिचालन गर्ने सोचका साथ उनी अमेरिकाबाट काठमाडौँ आए। उनको अभियानमा साथ दियो वृहस्पति विद्यासदन नक्सालका विद्यार्थीहरुले।

त्यसपछि सुरु भयो काठमाडौँका स्कूल र कलेजहरुमा भोट माग्ने क्रम। साथीहरुबाट बटुलेको ल्यापटप, स्कूलको वायरलेस इन्टरनेट प्रयोग गरी स्कूलमा बुथ बनाउने र विद्यार्थीहरुलाई भोट गर्न प्रोत्साहित गर्ने काम भयो। 'हामी करिब १५ वटा स्कूल कलेजमा गएका थियौँ, सबैमा उत्साहजनक समर्थन पायौँ', खनालले भने, 'भोटका लागि अलि लामो प्रक्रिया अपनाउनु पर्ने भएकोले कसरी भोट गर्ने भन्ने निर्देशनसहित कक्षाकोठाभित्रै क्याम्पेन चलाउन पनि अनुमति पायौँ। यसमा धेरै स्वयंसेवकहरुले साथ दिए'

[फेसबुक अभियानमा सघाएवापत पाएको प्रशंसापत्रका साथ स्वयंसेवीहरु। तस्बिरः उमेश]

भृकुटी मण्डपमा एक वर्षअगाडि भएको आइसीटी इन्फोटेकमा पनि यो अभियानमा समर्थन जुटाउन एउटा स्टल राखियो। स्टल आयोजकले निःशुल्क राख्‍न दिएका थिए। खनाल भन्छन्- 'विशेषगरी स्कूल, आइसीटी इन्फोटेकको स्टल र माइसंसार ब्लगका पाठकहरुको सञ्जाल हाम्रा लागि धेरै फलदायी साबित भयो।' दशरथ रंगशालाको ठूलो पर्दामा विश्वकप फुटबल फाइनल खेलको प्रत्यक्ष प्रसारणका दिन पनि रंगशाला परिसरमा बुथसहित सबै तयारी भएको थियो। 'तर दुर्भाग्य, इन्टरनेटले काम गरेन', उनले सम्झिए।

यो अभियान विदेशको तुलनामा कमै थियो। साढे ३८ हजारभन्दा बढी भोट ल्याएर प्रथम स्थानसहित साढे दुई लाख अमेरिकी डलर पुरस्कार हात पारेको ह्यारी पोर्टर अलायन्सका लागि ह्यारी पोर्टरकी लेखिका जेके रोलिङले समेत सघाएकी थिइन्।

के हो सर्वोदय ?
फेसबुक अभियानबाट स्कूल भवन निर्माण गर्ने संस्था सर्वोदय कुनै आइएनजीओ नभएको बताउँछन् खनाल। 'यो महात्मा गान्धीको सबैको कल्याण विचारधारामा आधारित विश्वव्यापी सञ्जाल हो', उनी प्रष्ट्याउँछन्।

खनाल भन्छन्- महात्मा गान्धीको विचारबाट उत्प्रेरित सर्वोदय, नेपालमा अहिंसात्मक तथा दीगो विकास प्रवर्द्धन गर्नका लागि खडा गरिएको नेपाली संस्था हो। यो संस्था शत प्रतिशत स्वयंसेवामा चल्छ। आफू वरपरका र छरछिमेकलाई सहयोग गरी उनीहरुको जीवनस्तर माथि उकास्ने सोच "सर्वोदय" को मूल मन्त्र हो। गान्धीको यही सर्वोदय दर्शनबाट प्रभावित भएर श्रीलंकामा ‘सर्वोदय श्रमदान' नामको दीगो विकाससम्बन्धी आन्दोलनले निकै सफलता पाएको थियो। ज्योतिदयको भवन निर्माणका लागि पनि श्रमदानको तयारी सर्वोदयले गरिरहेको छ।

स्रोत : नागरिकन्युज डटकम

क्रिसमसको धुम

2010-12-26T00:49:00.003-07:00

–विज्ञान शर्मा

नेपालमा क्रिसमस मनाउने प्रवृत्तिमा देखिएको अभूतपूर्व रौनकलाई कसैले पश्चिमा संस्कृतिको प्रभाव मान्छन् त कसैले धार्मिक सद्भावको परिणाम, तर युवाहरुको ठूलो हिस्साका लागि न त यो पश्चिमा प्रभाव हो, न त धार्मिक सद्भावको परिणाम नै । यो त मात्र रमाइलो गर्ने एउटा मौका हो, जति सकिन्छ मज्जा लिने हो ।

यतिखेर काठमाडौंमा त्यस्ता गिफ्टसप छैनन्, जहाँ क्रिसमस ट्री, सान्टाक्लजको पोसाक र किस्मस कार्ड नहून् । क्रिसमस मनाउने चटारोले बालक, युवा, अधवैंसे सबैलाई छोएको छ । नेपालमा क्रिसमस मनाउने प्रवृत्तिमा देखिएको अभूतपूर्व रौनकलाई कसैले पश्चिमा संस्कृतिको प्रभाव मान्छन् त कसैले धार्मिक सद्भावको परिणाम, तर युवाहरुको ठूलो हिस्साका लागि न त यो पश्चिमा प्रभाव हो, न त धार्मिक सद्भावको परिणाम नै । यो त मात्र रमाइलो गर्ने एउटा मौका हो, जति सकिन्छ मज्जा लिने हो ।

बानेश्वरस्थित हलमार्क गिफ्ट सपका सुरज दास कस्टुमरहरुलाई क्रिसमस ट्रीको मूल्य सुनाउन व्यस्त छन् । "यो सानोको ७ सय, यसको साढे ८ सय, अनि यो ठूलोको चाँही साढे ९ सय, तर यसलाई सजाउन बाँकी छ ।" एकैछिनमा उनी बत्तीको झिलिमिलीले क्रिसमस ट्रीलाई सजाइदिन्छन् र ग्राहकहरु लिएर जान्छन् । ग्राहकहरुको भीडलाई समय दिन भ्याइनभ्याइ छ उनलाई, तैपनि यो पंक्तिकारको जिज्ञासामाथि आंशिक ध्यान दिँदै उनी भन्छन्, "क्रिसमस ट्रीको मूल्य ७ सयदेखि सुरु हुन्छ । जति ठूलो भयो, त्यत्ति नै महँगो हुन्छ, यसललाई थप सजावट पनि गर्न सकिन्छ ।" क्रिसमस इभ अर्थात डिसेम्बर २४ को सन्ध्यामा उनले १० वटा ट्री बिक्री गरेछन् । उनका अनुसार युवाहरु कार्ड र गिफ्टमा जोड गरिरहेका छन् भने सौखिन महिलाहरु ट्रीमा रुचि दिइरहेका छन् ।

योगी
क्रिसमस मनाउन आउनेहरुको धार्मिक आस्थाबारे सुरज के सोच्छन् त ? "खै कुन धर्म मान्छन्, त्यो त सोध्ने कुरा भएन तर यहाँ आउने धेरै मानिसहरु इसाई होलान् जस्तो मलाई लाग्दैन," सुरजले लख काटे । उत्पत्तिको दृष्टिकोणले क्रिसमस इसाईहरुको चाड हो ।

रोकाया
२०५८ को तथ्यांकलाई आधार मान्ने हो भने नेपालमा इसाई धर्मावलम्बीको संख्या ०.५ प्रतिशत छ, जबकि हिन्दू धर्म मान्नेहरु ८०.६ प्रतिशत छन् । तर, नेपालमा क्रिसमस मनाउने पछिल्लो प्रवृत्तिले धार्मिक आस्थाको कुनै सीमा छैन भन्ने कुुरालाई संकेत गरिरहेको छ ।
बानेश्वर निवासी सुदीप खड्का आफूलाई हिन्दू भन्छन् तर क्रिसमसको धुमबाट उनी टाढा छैनन् । भन्छन्, "क्रिसमसलाई धर्मको दृष्टिकोणले कहिले हेरिनँ, इसाईको चाड हो तैपनि म मनाउन चुक्दिनँ ।" उनी क्रिसमसलाई डान्ससहितको डिनरमा रंगाउने तयारी गरिरहेका छन् ।

भर्चुअल संसारमा पनि क्रिसमसको प्रभाव उत्तिकै छ । नेपालीहरुको फेसबुकका भित्ताहरु पनि क्रिसमस सन्देशले भरिएका छन् । कसैले 'क्रिसमस मनाउने तयारी तीब्र' लेखेका छन्, कसैले 'मेरी क्रिसमस टु यु अल' त कसैले 'ह्याप्पी बर्थ डे टु यु जिसस'
स्रोत नेपालीपत्र डटकम

A gender Perspective in ‘A Thousand Splendid Suns’

2010-12-24T04:54:00.003-07:00

By: Bigyan Sharma

“Like a compass needle that points north, a man’s accusing finger always finds a woman.” In many contextual dialogues, descriptions and scenes in Khalid Hosseini’s ‘A Thousands Splendid Suns’, the meaning of the given extract has been embodied time and again with the female character having been badly behaved. While presenting a picture of war- ravaged Afghanistan that seems to be a 30 years turbulent history, the author has deeply sensitized the issue of gender-based violence.

The story starts by introducing Mariam who is harami, an illegitimate child and who loves her father Jalil very much. He also shows love for her, takes her fishing, gives beautiful presents but never brings to his home in the city. Despite being told by her mother Nana that Jalil never loved them with his heart, innocent Mariam rushes to his home in the city but her father does not acknowledge her. When she gets back to the home, her mother Nana has already committed suicide for being left alone. Now, Mariam becomes helpless, she is brought to her father Jalil’s home. But his wives, to ensure that Mariam will not secure a place in the family, marry her off to an elderly widower from Kabul- Rasheed. As she cannot conceive children, Rasheed starts giving mental and physical torture to her and the situation gets worse when he decides to marry young Laila who is orphaned after losing her parents in an explosion. Now, the series of cruelties being acted upon Mariam become a daily routine. However, it takes only a few years for Laila to be the object of the same cruel episodes after she gives birth to daughter, not a son as the first child. This common pain brings both ladies together and their union leads the story in a new direction.

This intensely powerful story revolves around the fate of these two ladies. Though the degree of defeat and victory is tough to calculate, the story tries to encourage hope in the denouement.

Undoubtedly, 30 years of disorder of Afghanistan was painful for all but it was more painful for women. Due to the cruelty backed by the deeply rooted religious and cultural values(so called) of Islamic society, they were destined to live a life of alienation in their own home. With the word harami in the first sentence of the story, the author intends to present a reference to an absurd society where innocent children born from the illegitimate relations of their parents lose respect by birth while fathers are exempted by society for their mistakes. It is only the mother who is ridiculed for conceiving an illegitimate child in contrast to the father, who is exempt from social opprobrium.

With each passing year of Mariam’s life, gender-based violence becomes increasingly visible in the most brutal and inhumane forms. The domestic violence visited upon Mariam, which begins with forced marriage to an elderly man, becomes worse with being brutally beaten up for not being able to give birth to a living child. This violence, later on, mixes up with violence- gripped political juncture leading to this already victimized lady being further abused by the state. She succumbs to safeguard Laila and her children – keeping the bond they forged after the realization that they were no longer enemies.

A male character ‘pummeling chest, head and belly of his wife with fists, tearing at her hair and throwing her at the wall’ creates a pathetic scene in the readers’ mind. Similarly, the account of dos and don’ts for women presented by Islamic groups are more scary. It makes us imagine a orthodox society, loyal to religious extremism where a woman who laughs in public will be beaten, who paints her nails will lose her fingers, and when found guilty of adultery will be stoned to death.

On the one hand, the story silently opposes Taliban-imposed religious extremism, on the other, the story tends to uphold the communist perspective on gender equality as a pragmatic one.

The author has declared himself that the title ‘A Thousand Splendid Suns ’ comes from a poem composed by Saeb-e-Tabrizi, a seventeen century Persian poet. Portrayal of the West and the Soviet Union, their part in Afghanistan’s troubles, social and cultural problems within ethnic diversities are dominant in the story. However, the author has kept gender- based violence in the center while developing the plots to describe the struggle for power marked by violence. The pain, torture and astruggle of the women seem to have resonated with economy-power relationship in determining gender-based violence.

work: A Thousand Splendid Suns

Authour: Khaled Husseini

Genre: Fiction

Publisher: Bloomsbury

Pages: 432

Price: Rs 399

bigyansharma@gmail.com

फेसबुक सुन्दरी- ३

2010-12-01T05:01:00.006-07:00

–जनक तिमिल्सिना

मेरो नजर एक झल्को उसको अनुहारमा पर्नेबित्तिकै उसलाई चिन्न समय लागेन । कलेजको भुईंतलामा रहेको खुड्किलाबाट स्नेहा तलतिर झरिरहेकी थिई । उसको पछितिर अरु दुई युवती पनि थिए । उनीहरू सरासर ओर्लिए । ओरालोतिर डोरिएको सडकमा हुइँकिने गाडीहरूलाई छल्दै उनीहरू मतिर आए । ऊ सडक वारिपट्टी एउटा पसलमा रोकिई र खै के किन्न थाली । उसका साथीहरू पसलको पेटीमा सुस्ताउन थाले ।

एकछिनअघिसम्मका मेरा उत्साहपूर्ण पाइला टक्क रोकिए । भित्रपट्टीको सडकबाट निस्कनेबित्तिकै मुख्य सडकको छेउमै उसको कलेज थियो । बाटोभरि म उसकै बारेमा सोचिरहेको थिएँ । तर, कैयौं दिन ओहोरदोहोर गर्दा ऊसँग यसरी जम्काभेटको भएको थिएन । मलाई त्यसरी भेट होला भन्ने आशा पनि थिएन । सेन्डल, जिन्स र पर्पल कलरको स्लिभलेस टपमा ऊ झुल्किएकी थिई ।

एकछिन टक्क अडिएँ । मनमा अनेक तर्कना खेल्न थाले । त्यो अनलाइनकी सुन्दरी आज प्रत्यक्ष मेरो अगाडि थिई । लाजले म भुतुक्कै भएँ । अनुहार रातो भयो स्याउका दानाजस्तै । साहस बटुलें र अघि बढें ।

"हाई, लुकिङ सो ब्युटिफुल," मेरो सम्बोधनमाथि प्रतिक्रिया जनाउँदै उसले उत्तर फकाई, "हेलो, रियल्ली.....?! थ्यांक्स् ।" ऊ लजाउँदै मतिर आई र आˆना साथीहरूसँग परिचय गराई ।

'हाई, म प्युरा', 'म प्रतिज्ञा' ....। उनीहरू परिचय दिँदै गल्ल हाँसे । मैले पनि कृत्रिम मुस्कान छुटाउने प्रयास गरें । "ऊ निशान्त, मेरो क्लासमेट," मैले निशान्तको परिचय पनि गराएँ, "हामी एकदमै मिल्ने साथी ।" निशान्त पनि फिस्स हाँस्यो । उसले सबैसँग एक-एक गरी परिचयको हात बढायो ।

काठमाडौंमा निराशा पोतिएको छ । यो सहरमा मुहारमा कान्ति छाएका केही छिटफुट मान्छेमात्र भेटिन्छन् । प्रायः सहरका युवा र नौजवान निराश छन् । राजनीतिक अव्यवस्था, बेरोजगारीजस्ता समस्याले जकडिएको छ उनीहरूको दैनिकी, जसले युवाहरूको दिल खोलेर हाँस्ने अधिकार नै खोसिदिएको छ । तर, यही सहरमा तरुनीहरू भने रहरलाग्दो गरी हाँस्छन् । उनीहरू हाँसेका हुन् वा हाँसेको अभिनय गरेका हुन्, त्यो खुट्याउन म पनि सक्दिनँ ।

सामाजिक, सांस्कृतिक संरचनाकै कारण हो- यहाँ धेरै समस्यासँग जुध्ने पहिलो जिम्मेवारी पुरुषको छ । जन्मँदै गह्रुँगो जिम्मेवारी लिनुपर्ने सामाजिक व्यवस्थाले पनि धेरै युवामनको खुसी खोस्ने गरेको छ । जति निशान्त खुशी थियो, त्योभन्दा कैयौं गुणा बढी स्नेहाका साथीहरूको अनुहारमा खुसी पोतिएको थियो ।

पाँच जनाको समूह सानो बाटोमा रोकिएपछि एकछिनमा मानिसहरूको जाम भयो । अलि असहज महसुस हुनथाल्यो । "हृया ! कस्तो कन्जस्टेड फिल हुँदैछ," हुल बढ्न थालेपछि स्नेहा बोली, "बाटोमा नबसौं ।"

नयाँबानेश्वरका साना सडकहरूमा मानिसको जाममा पर्‍यो भने अचम्म मान्नुपर्दैन । गाडीको जाम त कुरै छाडौं ।

मैले नजिकैको क्याफेमा कफीका लागि प्रस्ताव राखें । स्नेहा र उसका साथीहरू तयार भए । कलेजको अपोजिट साइडमा रहेको क्याफेभित्र हामी छिर्‍यौं र तेस्रो तलामा उलिक्यौं । काठमाडौंको कोलाहल, टाउको दुख्ने धुलो र धुवाँबाट बच्नका लागि यो क्याफे अक्सर मेरो रोजाइ बन्दै आएको छ । मल्लकालीन समयको झल्को दिने शैलीमा बनाइएको यो क्याफे लोभलाग्दो थियो ।

"पाँचवटा कफी," मैले अर्डर गरें । गलल हाँस्दै सबै क्याफेभित्र छिरे र कुनाको टेबलमा गएर बसे, जहाँबाट पारिपारिका हरिया डाँडा चियाउन सकिन्थ्यो । त्रिकोणीय टेबलमा एकतिर स्नेहाका साथीहरू, एकतिर निशान्त र अर्कोतिर स्नेहा र म बस्यौं ।

निशान्तको नजर एकोहोरो स्नेहातिर थियो । मलाई फिट खान्छे कि खाँदैन, ऊ यसैको नापतौल गरिरहेको हुनुपर्छ । हाइट, लम्बाइ, चौडाइ, ट्यालेन्ट, रुप, रंग, लवाइखवाइ-- उसले एक-एक चेक गरेको हुनुपर्छ । म भने उसका साथीहरूसँग गफिदै थिएँ । उनीहरू रमाइला थिए । सिनेमाको जोकरजस्तै हँसाउन सक्ने खालका । कैयौ पटक हामी सँगसँगै हाँस्यौं ।

एकछिनपछि निशान्त स्नेहाका साथीहरूतिर केन्दि्रत भयो, स्नेहा मतिर । उसले एकटकले मलाई चियाउन थाली । मैले मेरो मुभमेन्ट केही कम गरें ।

एकोहोरिएर मतिर केन्दि्रत भएकी स्नेहा राती भएकी थिई । उसका निश्चल परेलाहरूमा चियाएर हेरें, लोभलाग्दा र कामुक थिए । केही समयअघिसम्म मेरो अनुहारमा केन्दि्रत भएकी उसले एकछिनपछि खल्तीबाट मोबाइल निकाली ।

अब भने ऊ मोबाइलमा घोरिई । च्याटरुममा पसेकी हुनुपर्छ-- मैले गमें ।

"इन्टरनेटबिनाको जीवन त म कल्पनै गर्न सक्दिनँ," कुनै दिन च्याटमा उसले मलाई भनेकी थिई, "म नेट सर्फ नगरिरहन सक्दिनँ ।" माइक्रो, क्याफे, क्यान्टिन, लाइब्रेरीमा पनि ऊ अनलाइन बस्छे र मसँग गफिन्छे ।

"इन्टरनेट एडिक्ट नै रहिछे," सोचें, "मभन्दा पनि बढी ।"

मैले पनि भर्खरै बजारमा आएको नोकियाको सीथ्री मोबाइल सेट निकालें र अनलाइन चहार्न थालें ।

'फेसबुक डटकम' टाइप गरें ।

ऊ अनलाइनमै थिई । एकछिन फेसबुकको च्याटरुम सम्झें, जसले हाम्रो जीवनमा कमाल गरिरहेको थियो ।

हामीले यही च्याटरुमबाट सम्बन्ध सुरुवात गरेका थियौं । यसैबाट हामी राम्रो साथी बन्यौं र अहिले यसरी आमनेसामने छौं ।

"सरकार पछि परेछ," उसलाई अनलाइनमा देख्नेबित्तिकै मैले फ्याट्ट भनें ।

"किन नि ?" उसले प्रश्न तेस्र्याई ।

"हात-हातमा मोबाइल र घर-घरमा इन्टरनेट सरकारी नारा त पछि परेछ नि !"

"किन नि ?" उसले अझै बुझिन ।

"हातमा-हातमा मोबाइल, जहाँ गयो, त्यहीं इन्टरनेट पो नारा हुनुपर्छ त ।"

"हा.. हा.. हो है ।" लामो हाँसो हाँस्दै उसले सहमति जनाई ।

उसको हाँसोबाट झ्यालबाहिरको दुनियाँमा डुबेका प्युरा, प्रतिज्ञा र निशान्त पनि झस्किए ।

"ओए किन हाँसेकी यसरी ? फेरि अनलाइनमा कसैले पर्पोज गर्‍यो कि क्या हो ?" प्रतिज्ञाले उसको हाँसोमा प्रतिक्रिया व्यक्त गरी ।

"अनलाइन ब्युटीको के भर," प्युरा पनि के कम-- अघि सरिहाली, "कोही नयाँ राजकुमार पो भेटियो कि !"

"ओए साली, त्यस्तो केही होइन," स्नेहा झोक्किई, "जहिले पनि इरिटेटिङमात्र गछ्र्यौ ।"

एकछिन टेबल वरपर हाँसोको फोहोरा छुट्यो ।

टेबलमा कफी आएपछि हाँसो बन्द भयो । चिसो मौसमको तातो कफीको सुरुप-सुरुपमा डोरिए सबै ।

"ओए सीथ्री बजारमा आएछ," केही दिन पहिले युवाहरूलाई लक्षित गरी नोकियाले बजारमा ल्याएको सीथ्री मोबाइल सेट लन्चिङको समाचार पढेपछि उसले मलाई भनेकी थिई, "मलाई किनौं-किनौं लाग्यो यार ! तर क्या बोर, अस्ती भर्खर नयाँ सेट किनेको, अब त घरमा ड्याडलाई कसरी भन्नू ?"

आˆनो मोबाइलको च्याटरुमबाट ध्यान बिथोलिएपछि उसको आँखा मैले भर्खरै किनेको सीथ्रीमा पर्‍यो । मेरो हातमा देख्नेबित्तिकै उसले आफूतिर तानी । फङ्सन चेक गर्न थालिहाली ।

"वाउ ! क्या सेक्सी ग्याजेट," उसले भनी । चलाउँदा-चलाउँदै एकछिन रोकिई ।

केही फङ्सन चलाउन नआएको हुनुपर्छ-- मैले सोचें ।

"क्यान आई हेल्प यु ?" स्नेहाछेउ पुगेर सोधें । टाउको हल्लाउँदै उसले सहमति जनाई । मैले सीथ्री लिएर अपरेट गर्न थालें । स्नेहा मतिर झुकी । यसरी झुक्दा उसका कोमल गालाले मेरो गालामा स्पर्श गरे । सिल्की कपाल अनुहाभरि फैलियो । मेरो जिउभरि काँडा फुले ।

ऊ अझै टाँस्सिएर हेर्न थाली, जुन अलि बेरसम्म चलिरहृयो । यतिन्जेल टेबलको कफी पनि चिसो भइसकेको थियो ।

"कफी चिसो भइसक्यो," निशान्त करायो ।

म मीठो सपनाबाट ब्युँझेझैं भए । मनैमन निशान्तसँग मुर्मुरिएँ ।

"लाऽ ! कफी त चिसो भइसकेछ," स्नेहा कफीको चुस्की लिन थाली । र, म पनि ।

"अब त ढिलो भइसक्यो," प्रतिज्ञा बोली, "घरमा मार्छन् ।"

"ल अब हिडौं," निशान्त र प्युरा पनि बोले ।

म पनि मन नलागी-नलागी स्नेहासँगै टेबलबाट उठें । हामी क्याफेबाट बाहिरियौं ।

नेपालीपत्र डटकमबाट

फेसबुक सुन्दरी-२

2010-11-27T06:03:00.003-07:00

-जनक तिमिल्सिना

हिजो साँझ अबेर त्यो सुन्दरी अनलाइनमा झुल्केकी थिई । अनलाइनमा झुल्किने बितिकै मैले सोधें, "हाई ! हाउ आर यु ।" उसले कुनै रिप्लाइ फर्काउने कष्ट गरिन ।
मन एकहोरो एक तमासको भयो । हृदयबाट क्रन्दनहरु चित्कार्न थाले । वातावरण निकै कोलाहलयुक्त लाग्न थाल्यो । विरहको भूत आफैभित्र सवार भएको भान भयो ।

मैले कसैलाई सायदै मन पराएको थिएँ । ऊसँग मेरो भेट नभएको निकै समय भैसकेको थियो । यही अफिस । यही कम्प्युटर र यही स्क्रीनबाट मैले ऊसँग आफ्नो सम्बन्ध गाँसेको थिएँ । रुमानी कल्पनाहरुको उचुक भार ममा सवार थियो ।

सुरुवाती समयमा कुनै दिनको मध्यान्ह थियो । आकाशबाट केही ढिक्का पानी कालोपत्रे सडकमा खसिरहेका थिए । अफिसको झ्यालबाट देखिने टाढा-टाढाका मनमोहक दृश्यले कालो बादलमा सुन्दरताको तस्विर बनाएका थिए । तल सडकमा हिँड्ने युवतीहरुका शरीरहरुलाई तिनै पानीका थोपा-थोपाले स्पर्श गरिरहेका थिए । चिल्ला गाला, लाली ओठ, रेशमी कपाल, गाजलु आँखादेखि मुलायम शरीरको स्पर्शमा रमाइरहेको वर्षा निकै इष्र्यालाग्दो थियो । जिन्स पाइन्ट र स्लिभलेस भेष्टमा सजिने युवतीहरुले आफ्नो पोटिलो वैश देखाइरहेका थिए ।

एकैछिनको सिमसिमे वर्षापछि पानी रोकियो । रोमाञ्चक र सुन्दर मौसम एकाएक कता गायब भयो कता ! ल्यापटपको माउस क्लिकतिर डोरिएँ, फेरि म । भर्खरै किनेको ल्यापटप मेरो प्रेमिकाजस्तै हो । दुःख, पीडा र रोदन मात्र होइन खुशीको रौनकमा पनि यहीसँग साट्छु म । ल्यापटपको अगाडि बस्दा जहिले पनि मलाई न्यानो र आनन्दको अनुभूति हुन्छ । स्क्रीन र की-बोर्डहरुको सुम्सुम्याइमा म आफ्नो मात्र होइन धेरैको जीवनको रंग देख्छु र लेख्छु । मसँग रमाउने की-बोर्डका बटनहरु नौजवान युवतीका मुलायम अंगहरुजस्तै लाग्छन् । जति स्पर्श गर्‍यो त्यति आनन्द आउने ।

भर्चुअल संसारमा धेरैलाई साथी बनाएउन सहयोग गरेको थियो, यसले मलाई । त्यही भर्चुअल संसारमा केही समयअघि अर्को एउटा केटीको प्रवेश भएको थियो । सायदै जीवनको कुनै सपनामा ऊ मसँग मीठो पल बनेर आएकी थिई ।

मेरो फेसबुक ठेगानामा उसलाई देख्नेबित्तिकै अनगिन्ती सपनाहरु सजाउन थालिसकेको थिएँ । "यो प्रेम त अन्धो रहेछ, मैले नचिनिकनै यसले मेरो मन चोरी," मैले आफैँभित्र गमेँ ।

त्यसपछि मन त त्यसै-त्यसै बहलिन थालेको छ । मजस्तै स्लीम त्यो सुन्दरीको उमेर पनि मसँग मिल्ने छ । यसअघि पनि हामी धेरै पटक गफिइसकेका छौँ । राजनीति, दर्शन, जीवन, भविष्य, माया, प्रेम, डिस्को, थेग आदि कुनै कुरा छुटेका छैनन् । घरपरिवार, आमा बुवा, कलेज, विषय यस्तै-यस्तै सबै कुराका बारेमा हाम्रो गहिरो छलफल चलिसकेको छ ।

हामी भर्चुअल संसारका राम्रा साथी बनिसकेका छौँ । तर, हामीबीच केही भौगोलिक, मानसिक दूरीहरु छन् । जसलाई अस्पष्टता, शंकाले मलजल गरिरहेका छन् । भूगोलका हिसाबले त हामी केही मिनेट र केही घण्टाको दूरीमा छौँ । तर, हामीलाई त्यो भौगोलिक दूरी पनि टाढा-टाढाको समुन्द्रपारिजस्तै छ । मैले कयौँ पटक ऊसँग कफीका लागि जाभा जाने प्रस्ताव पनि राखेको छु तर ऊ त्यसमा त्यति लालायित छैन । अनि मैले कर गर्न पनि आवश्यक ठानेको छैन । मैले आफूलाई उसको नजिक बनाउन खोजिरहेको छु ।

एकपटक ऊसँग फोन नम्बर पनि मागेको थिएँ । तर, उसले के सोची कुन्नी मलाई फोन दिन आवश्यक ठानिन । मैले पनि उसलाई कर गर्न सकिनँ । त्यसपछि मैले ऊसँग फोन नम्बर साट्ने कुरा छोडिदिएको छु । सम्बन्ध क्रमशः विस्तारित बन्दैछ । तर, सुस्त गतिमा । त्यसैले पनि म अधैर्य बन्न थालिसकेको छु ।

काठमाडौँको मौसम उज्यालिदै थियो । दशैँको बहार सुरु भएको थियो । मोबाइलमा साथीहरुको थरी-थरीका म्यासेजहरु थिए । तर, मेरो मन खिन्न थियो । मैले मेरो प्यारो साथीलाई म्यासेज पठाउन पाएको थिइनँ । अनगिन्ती मायाका शब्दहरुले उनेको थिएँ, त्यो म्यासेज । रुमानी कल्पनाको एउटा ठूलै संसार खडा गरेको थिएँ, जाबो निर्जिव शब्दहरुमा पनि । कैयौँ साउने अँध्यारा रातका सुनसान प्रहरहरु, कैयौ जुनेली रातहरु र कैयौँ मिर्मिरेहरु, मैले त्यही म्यासेज बनाउन व्यतीत गरेको थिएँ । तर, ऊ निकै दिन अफलाइन भई । मैले उसलाई 'वीस' नै गर्न पाएन । फेसबुकमा म्यासेज लेख्छु भनेर कैयौँ दिन प्रयत्न पनि गरेकै हुँ । तर, कामको व्यस्तताले मैले उसलाई म्यासेज गर्न सकिनँ । दशैँका लागि गाउँ हिँडे ।

दशैँ सकियो र म पुनः काठमाडौं फर्किएँ । फेसबुक खोेलेर सबैभन्दा पहिले उसको नाम टाइप गरेँ । उसले अपडेट गरेका स्टाटसहरु सरसर्ती चियाए । तस्वीर हेरेँ । दशैँको समयमा खिचेका केही नयाँ तस्वीरहरु थिए । निधारभरि लगाइका गुलाबी र राता टीका । चुल्ठोमा सिउरिएका हरियो जमरा । मुस्कानसँगै खुलेको मुहार । गलामा झुण्डयाइएको हारसँगैको पानबुट्टे हरियो कुर्ता । जसमा ऊ अझै कामुक र सुन्दर देखिएकी छे । अर्को तस्वीरमा अझै रौनक भेटिन्छ । जहाँ तीनकुने आकारमा तस्विर कैद गरिएको छ । बाँधिएका हातमा लगाइएका दुई वटा चुरा एक वारास्लेट उसलाई झनै सुहाएका छन् । एकतिर अगाडि अर्कोतिर पछाडि पारेर कोरेको कपाल कानमा झुण्डयाइएका रिङ, यस्तै यस्तै चिजबिजले स्वर्गको परीजस्तै देखिएकी छे ऊ ।

"लुकिङ ब्युटिफूल' मैले कमेन्ट गरेँ । अनि स्टाटसमा यसपटकको दशैँ त्यति रमाइलो भएन भनेर लेखिएको थियो । मभन्दा पहिला उसका केही साथीहरुले कमेन्ट गरिसकेका थिए । मैले थपे, "किन नि स्नेहा ?"

ऊ अर्थात् मेरी स्नेहा । मेरो प्रेरणा स्नेहा । मेरो बाँच्ने आधार स्नेहा । दशैँको रौनकमा किन रमाउन सकिन, म आफैँलाई थाहा थिएन तर दशैँ यस पटक खल्लो भयो । केही दिन प्रतिक्षा गरेँ । अझै ऊ अनलाइनमा आइन । कैयौँ दिन राति अबेरसम्म खुला ल्यापटपमा उसकै प्रतिक्षा गरिरहेँ, ऊ आइन । अस्ति एकदिन म नभएको बखत ऊ अनलाइनमा आएर केही साथीहरुलाई कमेन्ट फर्काइछ । मैले भेट्न सकिनँ, थकथकी लागिरहृयो ।

त्यसपछि हिजो बेलुकी मात्र ऊसँग अनलाइनमा कुराकानीको अवसर जुरेको थियो । मैले चार पाँच पटक अनलाइन सन्देश लेख्दा पनि उसले मलाई रिप्लाइ फर्काइन । अनि मन खिन्न भयो । म भावुक बनेँ र अफिसबाट निस्केँ । उसको प्रत्येक शब्द मेरा लागि अमृत र शीतल छहारी हुन्थ्यो । मेरो मुटुको जलनको मलम हुन्थ्यो । म त्यही शब्दको पर्खाइमा थिएँ तर...

हिजो उसले केही नफर्काए पनि आज पुनः मैले उसलाई अनलाइनमा देखेँ ।
मन थामिएन । तिनै शब्दहरुको खोजीमा भौतारिरहृयो र लेखेँ, "किन रिसाको ?" फेरि लेखेँ, "केमा बिजी हो यस्तो विधि ?"
बल्ल रिप्लाइ आयो, "सरी ल अघि म फोनमा बिजी थिएँ ।"
"ए हो र ?," मैले सन्तोषको श्वास फेरेँ, "अनि अरु सुनाऊ न नयाँ खबर ।"
"नयाँ त केही पनि छैन यार सब पुरानो हो," उसले भनी ।
कुरा अगाडि बढ्न थाल्यो । मैले हिजो अनलाइनमा रिप्लाइ नगरेकोमा रिसाएजस्तो गरेँ । "म हिजो अलि टेन्सनमा थिएँ क्या ! त्यसैले हो," उसले स्पष्टीकरण पेश गरी ।
"भन्न मिल्छ भने," मैले थपे, "किन टेन्सन भएको भन न ?"
"सानो टेन्सन हो अब मिलिसक्यो," उसले भनी, "भन्न त मिल्छ बट अहिले सल्भ भैसक्यो ।"

"हो र ? गुड," मैले उत्तर फर्काएँ, मानौँ उसको समाधान हुनु मेरै समाधान हो, "भन न त के सानो कुरा के रहेछ, हामीले सुन्न हुन्न ?"

"दा बाहिर जानु भा को थियो एन गएपछि कल गर्नु भएको थिएन त्यसैले," उसले उत्तर दिई । अब त भोलि आउँदै हुनुहुन्छ," उसको लेखाईले उत्साहित भइरहेको जनाउ दिइरहेको थियो, "मेरो मोबाइलमा चार्ज सकियो लाइन आएसी गफ गरौँला ल वाइ ।"

हतारमा किबोर्ड बजाएँ, "वाइ टेक केयर । हयाभ अ गुड नाइट ।"

फेसबुक सुन्दरी-१

2010-11-16T00:14:00.004-07:00

जनक तिमिल्सिना

चकलेटी अनुहार, गाजलु आँखा, पातलो वान्की परेको शरीर, एकतर्फी कोरेको सिल्की कपाल सबैको संयोजनबाट उ सुन्दर देखीएकी छे। हरियो कुर्ता सुरुवाल, निधारमा रातो टीका, घाँटीबाट पिठ्यूँतिर खसेको दोपट्टाले उसको सुन्दरतामा झनै निखारता ल्याएको छ। उसको फेसबुक ठेगानामा कैयन तस्विरहरु छन। जसमध्ये, ल्यापटप काखमा राखेर खिचिएका केही तस्बिरहरुमा ऊ बढी खुलेकी छे। जहाँ ब्युटिफुल, नाइस, एक्सेलेन्ट, चार्मिङ, अम्याजिङजस्ता कयौँ विशेषणयुक्त “कमेन्ट” पनि झुण्ड्याइदिएका छन्, उसका साथीहरुले । तर उसले कुनैपनि कमेन्टमा प्रतिक्रिया जनाएकी छैन। सायद, ती कमेन्टप्रति पनि ऊ पुरै बेखबर छे।

धेरैपछि आज उसले फेसबुकमा नयाँ स्टाटस लेखेकी थिई– “इक्जाम इज कमिङ सुन् बट् नो प्रिपेरेशन।”

हामीबीच कुराकानीको अवसर त्यहीँ जुरेको थियो। ऊ मेरो फेसबुकमा गाँसिन आएको धेरै दिन भइसकेको थियो। फेसबुकमा सधैँजसो तातो राजनीतिकाबारे लेख्ने मैले …म संविधानसभाको पक्षमा पनि होइन। माओवादीको चित्त बुझाउनका लागि मात्र यसलाई स्वीकारेको हुँ।’ भन्ने प्रधानमन्त्री नेपालको भनाइ कस्तो लाग्यो भनेर स्टाटस लेखेको थिएँ। राजनीतिका बारेमा धेरै युवाहरुका बीचमा बहस थालनी होस् भन्ने चाहन्थेँ। जसका लागि तत्कालीन राजनीतिक परिस्थिति मेरो स्टाटसका विषय बन्थे। भर्खरै लेखेको स्टाटस त्यसैको एउटा कडी थियो। सधैजसो आज पनि मेरा विचारमाथी कमेन्टहरु थपिदै थिए। कसैले प्रतिगामी अभिब्यक्ति, कसैले संविधानसभा विघटन गर्ने दाउ त कसैले प्रधानमन्त्रीजस्तो ब्यक्तिले परिवर्तनको मूल थलो विरुद्ध यस्तो बोल्न नहुने भनेर कमेन्ट लेखेका थिए। कतिपयले उनले सार्वजनिक माफी माग्नुपर्ने भनेर कमेन्ट ठोके भने कतिले लाइक मात्र गरे, शब्दमा सहभागिता जनाएनन्।

मसँग फेसबुकमा गाँसिएपछि पहिलोपल्ट उसले मेरो स्टाटसमा कमेन्ट गरेकी थिई। तर, अरुको भन्दा उसको कमेन्ट नितान्त भिन्न थियो, “राजनीति आमूल परिवर्तन र रुपान्तरणका लागि हुनुपर्छ। द्वन्द्व र भिडन्त निम्त्याउन होइन।” उसको कमेन्ट प्रधानमन्त्री नेपालको पछिल्लो अभिब्यक्तिको रचनात्मक आलोचना थियो।

“कमेन्टमा पनि सुन्दरता झल्किदो रहेछ,” विहानीपख एउटा क्याफेमा कफीको चुस्कीसँगै उसको कमेन्ट पढिरहेको बेला मेरो साथीले उसको कमेन्टप्रति प्रतिक्रिया जनाउँदै भनेको थियो।

“हो † भलाद्मीले जस्तै कमेन्ट गरेकी छे,” मैले भनेँ।

उमेरले टिनएजको उकालो हिँड्दै थिई ऊ। तर, हरसमय ऊ मसँग परिपक्व शैलीमा प्रस्तुत हुन्थी। उ वनस्थलीको एउटा कलेजमा बिबिए अध्ययनरत छे। नजानिदो पाराले हामी नजिकिदै छौँ। पछिल्ला दिनहरुम्ाा कहिले मोबाइल त कहिले ल्यापटपको सहाराले हामी घण्टौ गफिन्छौं। संकटतिर हिँडिरहेको राजनीतिबारेमा पनि उसले धेरै पटक मसँग चिन्ता पोखेकी छे।

“अब के होला? संविधान बन्ला कि नबन्ला? फेरि लडाईं भए त बर्बादै होला है?” उसले चिन्ता जाहेर गर्दै मलाई सोधेकी छे। तर, मेरा काबुबाहिरका यी प्रश्नहरुको उत्तर दिएर मैले कहिल्यै उसलाई सन्तुष्ट पार्न सकेको छैन।

प्रायः शहरिया युवायुवतीहरुको तुलनामा एउटा फरक विशेषता भेट्टाएको छु उसमा। ऊ धेरथोर मुलुकको राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिकजीवनका बारेमा पनि जानकारी राख्छे र चिन्तित बन्छे। सहमतिको ट्रयाक छोडेर दिशाविहीन बनेको राजनीति, ओरालोको लागेको अर्थतन्त्र, पेचिलो बनेको सामाजिक सुरक्षाका बारेमा उसले कैयौँ पटक मसँग चिन्ता व्यक्त गरेकी छे।

शहरी ठिटी न परी। डेटिङ र लभ अनि साल्सा र रेट्रोको कुरा मनपर्छ होला भन्ने मेरो सुरुवाती विश्वासलाई पनि फेल खुवाइदिएकी छे। साँच्चै उसका कुराहरु निकै प्रगतिशील छन्। लाग्छ, ऊ कुनै सामाजिक परिवर्तनका लागि लडिरहेको पार्टीको जुझारु कार्यकर्ता हो। तर, ऊ कुनै दलको संगठनमा बसेकी छैन भनेर मलाई विश्वास दिलाउन पनि खोजिरहेकी छे।

“राजनीति हामीजस्ता टिनएजरहरुको पेशा बन्नुहुँदैन तर बुझ्न चाहिँ अवश्य पर्छ,” उसले मलाई आफ्नो राजनीतिक दृष्टिकोणबारे भनेकी छे, “यदि हामी राजनीतिलाई बुझ्न पनि चाहेनौँ भने त्यसले मुलुकलाई फाइदा गर्दैन।”

धेरै शहरिया युवायुवतीहरुजस्तो हिन्दी, इङ्लीस मुभी र सङ, अनि सिरियलका बारेमा उसले मसँग कहिल्यै प्रश्न गरिन। न त बंक, मुभी अनि गुड फ्राइडेको कुरा नै। साल्सा, रेट्रो अनि गिफ्ट पनि उसका रोजाइका विषय भएको मैले पाइन। स्टडी र कन्ट्रीको करेन्ट सीचुएशन वरिपरि नै उसको र मेरो गफ धरैजसो केन्द्रीत हुने गरेको छ।

हिजो साझ अबेर छुट्टिए पनि उसँग बिहानै मेरो अनलाइनमा भेट भएको थियो।

मलाई अनलाइनमा देख्ने बित्तिकै उसले लेखेकी थिइ– “हाइ, सरी ल हिजो मैले तिमीलाई बाई नै भन्न पाइनँ। मेरो मोबाइलको चार्ज नै सकिएर एक्कासि अफ भयो।”

“फ्रेण्डसीपमा सरी भनिरहनै पर्दैन, फेरि त्यो उति महत्वको कुरा पनि त होइन,” मैले जवाफ फर्काएँ।

“इक्जामको तयारी कस्तो हुँदैछ?” मैले प्रश्न पनि थपिदिएँ।

“गुड,” उसले सर्टकट उत्तर दिई।

“ए हो र †” आश्चर्य नलागे पनि एउटा कमेन्ट पठाइदिएँ।

“हा हा…। पढ्नेलाई पो गाह्रो, नपढ्नेलाई के भो र †” उसले गफ दिई।

“मलाई व्यंग्य गरेको हो? हाँसेर?” मैले भने।

“नो नो… यसमा व्यंग्य गर्ने के नै प्रश्न छ र?” उसले भनी।

“हो, हुन त,” मलाई ऊसित कुरा गर्न मन परेका कारण र उसलाई कुँड्याउन मन नभएकाले नै मैले सही थपिदिएँ।

“रियल्ली, म एकदम अल्छी छु,” ऊ फेरि गफिई।

“रियल्ली? होइन होला” मैले कुरा तन्क्याउने भाकामा भनेँ, “मलाई त विश्वास नै लागेन।”

“अरु के चल्दैछ”, चाटेको कुरालाई अन्तै मोड्न मैले थपेँ।

“नथिङ न्यु यार” उसले लेखी, “आउट अफ कन्ट्रीको लागि ट्राई गर्दैछु।”

“ए हो र? कता जादैछौ?” फेसबुककी साथी अब विलुप्त होली भन्ने डर त्यहाँ छचल्कियो क्यार †

“पहिला भिसा त लाग्नुपर्यो नि” धन्न उसले त्यो चाल पाइनँ, र त उसले लेखी– “युएसको लागि ट्राई गर्दैछु।”

ऊ यति भनिसक्दै अकस्मात अफलाइन भई।

आज फेरि पनि ऊ एक्कासी अफलाइन भई। म निराश भए र मुर्मुरिएँ नेपालका आइएसपीहरुसँग। यिनीहरुको सेवा भरपर्दो नभएका ले नै यतिखेर मेरा खुशीहरु गुमाउनु परिरहेको छ। मलाई मनमनै रीस उठ्यो।

भावना गाँसिएपछि, मन मिलेपछि विछोडिन पनि कति गाह्रो † आइएसपीलाई त्यहीँ छाडेर मैले उसतिर ध्यान केन्द्रित गरेँ।

त्यो सुन्दरी आजभोलि मेरो जीवनको एक हिस्सा बनी सकेकी छे – मेरो मनले यही सोच्यो। यदि ऊ कतै पोर्टलमै हराई भने पनि उसको सम्झनामा मैले बुनेको यो आलेख उसको मायाको कोसेली बन्नेछ। अनि मैले भन्न बाध्य हुनुपर्नेछ…लेट्स सी, तिम्रै पर्खाइमा सुन्दरी।

माइसंसारबाट

क्रसरोडकी केटी

2010-10-27T04:44:00.002-06:00

जनक तिमिल्सिना
माइक्रो बस रफ्तारमा छ । झ्यालको खुल्ला ठाउँबाट नियमित रुपमा सिरिरि बहने हावाको झोक्काले घरिघरि उसको रेशमी कपाललाई सुम्सुम्याइरहेको छ । अनुहारसमेत ढाकिने गरी सुगन्धित वायुमा फक्रदै अनुहारसम्म फैलिने केशहरुले उसको सौन्दर्य लुकाउने कोसिस गरिरहेका छन् । उसकै छेउको सिटमा भएकाले छिनछिनमा उसका केशहरु मेरो अनुहारसम्म फैलिन्छन् ।
मनले फरक अनुभूति गरिरहेको छ । हावाको झोक्कासँगै उड्ने उसको रेशमी कपालको जस्तो स्वच्छन्दताको खोजीमा छ, मेरो मन । मनभित्रका अनेकन् कल्पनाहरु पनि त्यही हावाको झोक्कासँगै रुमल्लिरहेका छन् । घरिघरि फर्केर चियाउने उसका गाजलु आँखामा बेग्लै खालको मादकता छ । मुसुक्क मुस्कुराउँदा देखिने मृगरुपी नयन र सेता दन्त लहरको सुन्दरताले उसलाई झन् आकर्षक बनाएको छ ।
क्रसरोडको एउटा कुनामा म र उ एउटा माइक्रोमा सँगै चढेका थियौँ । केही अघिदेखि काठमाडौंमा सिमसिमे पानीको परिरहेको छ । सडक हिलाम्य बनेको छ । पैदलयात्रा कठिन बनेको छ । रत्नपार्कबाट माइक्रोबसले शहिदगेटतिरको दिशा समातेको थियो । दरबारमार्गको नाङलो क्याफे मेरो परिचित गन्तव्य थियो । साहित्यका केही हरफहरु बुन्नका लागि म क्याफेलाई छान्थें । क्याफेमा छिर्ने बित्तिकै कडा कफी मेरो टेबलमा आइपुग्थ्यो । अनि कफीको चुस्की लिदैँ म मेरा कथाका प्लटहरु बुन्न थाल्थें । परिवेश अचम्मको थियो । केही मायालु जोडीहरु पनि मजस्तै कफीका नियमित ग्राहक थिए । ढल्दै गरेको सूर्यको सुनौलो किरणसँग मायालु जोडीहरु क्याफेमा भित्रिन्थे । कफीको अर्डर गर्थे । टेबलमा राखिएको कफीसँगै मायालु मुस्कानमा केही पटक चकलेटी चुम्बन साट्थे । घण्टौं एकअर्काको औला चलाएर बस्थे । अनि अाध्यारोले ढाक्नै लाग्दा मायालुहरुलाई बाइक र कारमा राख्ने हुइँकिन्थे गन्तव्यतिर ।
यी लक्का युवायुवतीहरुसँग मेरो कुनै साइनो थिएन । ल्यापटपको कीबोर्डमै व्यस्त रहन्थें म । सुन्दर शब्दहरुको खोजीमा जहिले पनि भौतारिरहन्थे मेरा औलाहरु । मेरो पहिलो उपन्यासका पात्रहरुको कथा पनि सुन्दर शब्दमा उन्नु थियो मलाई । ऋतु, प्यूरा र नवीनका चरित्रहरुलाई कसरी क्यानभासमा उतार्ने भन्ने अर्को कौतुहल थियो । त्यसैले निरन्तर एकान्त र एकाग्रताको खोजीमा हुन्थें म । ऋतु र नवीनको प्रेम कथालाई सुन्दर हरफहरुमा उन्न चाहन्थे । सायद यही कामले मलाई कहिले नाङ्लो, कहिले जाभा, नगरकोट, कहिले सुदूरपूर्व, त कहिले सुदुपश्चिम पुर्‍याउँथ्यो ।
पछिल्लो केही समयदेखि मेरो नियमित लेखन कम भएको थियो । जसरी म क्रसरोडको यात्रा गर्दै थिएँ मेरो उपन्यासका पात्र ऋतु र नवीन पनि त्यही क्रसरोडमा थिए । उनीहरु बाइकको जोडीयात्रामा थिए । तर, म चाहिँ केही दर्जन अपरिचितहरुसँग एक्लो यात्रा गर्दै थिएँ । यही क्रसरोडको यात्रा रत्नपार्कसम्म पुगेको थियो । शहरको जामले आजित पारेको थियो । शहरकै एक चोकमा माइक्रोको लागि कुरेको बखत केही समय उसले मलाई एकोहोरिएर हेरेकी थिई । तर, हजारौंको भिड हुने सहरको व्यस्त ठाउँमा उसलाई मैले वास्ता गर्न आवश्यक ठानिनँ ।
जब माइक्रो बससँगै चढियो र सिट पनि एउटै पर्‍यो । उसले मतिर अझ चासो बढाउँदै गई । अग्ली, गोलो अनुहार, मृगनयनी आँखामा सुन्दर देखिन्छे ऊ । उसले पहिरिएको नीलो रंगको सारीले मलाई ऊतिर तानिरहेको थियो । सारीमा निकै खुलेकी थिई । लाग्थ्यो, यो नीलो साडीसँग मेरो पुरानो नाता छ । हातमा बाँधेको चारपाटे सुनौलो घडि, घाँटीमा झुण्डयाएको हार, निकै सुहाएका थिए उसलाई । तर, उसको अनुहारमा केही फरक संकेतहरु थिए । जसले उसको खुशीमाथि लागेको बादलको सामान्य छनक दिन्थे । ऊ सुन्दर थिई तर खुशी थिइन ।
फरासिलो स्वभावले उसको खुला स्वभावको परिचय दिइरहेको थियो । मसँग बात मार्न कुनै कन्जुस्याईं गरिन । उसको हातमा नोकियाको सस्तो मोबाइल सेट थियो । धेरै सहरिया युवतीहरुको जस्तो तडकभडकको पहिरन थिएन तर साडी र ब्लाउजको साधारण पहिरन ऊ कुनै सिनेमाकी नायिकाभन्दा कम देखिएकी थिइन ।
पुलतीसडकमा माइक्रो जाममा परेपछि उसले मसँग औपचारिक कुराको थालनी गरेकी थिई- "यो देशमा सबैतिर संकटै संकट र अभाव नै अभाव छ है !"
"हो नि," मैले जवाफ फर्काएँ, "विगत ३/४ दशकदेखि राजनीतिक रुपमा दिशाविहीन बनेको देशको दुर्दशा हामीले भोगिरहेका छौं । राजनीति भ्रष्ट र विकृत बन्दैछ । यो पनि त्यसैको परिणाम हो ।"
"हो," उसले मेरो भनाइमा सहमत जनाउँदै थपी, "त्यसैले धेरै मानिसहरु राजनीतिलाई घृणा गर्छन् । विचार र दर्शनलाई तिस्कार गर्छन् ।"
"नेपालको राजनीति दिन प्रतिदिन घृणित बन्दैछ", शायद म ऊसित गफिन चाहन्थें, "त्यसैले धेरै मानिसहरु विदेश पलायन हुँदैछन् । धेरै प्रतिभाहरु खाडी र अबरतिर कौडीको भाउमा बेचिदैछन् ।"
के सोची कुन्नि ऊ एकैछिनमा भावुक देखिई । माइक्रोबाट नदेखिने आकाशतिर केहीबेर टोलाई । पानी पर्न केही कम भएको थियो र शायद एकदुई ढिक्का बादल आकाशमा यत्रतत्र दौडिइरहेका होलान् । मौसम उज्यालिंदै गएको थियो तर उसको अनुहार भने अँध्यारो बनेको थियो ।
एकछिनपछि उसले अकस्मात् मुख खोली, "म पनि जीवनको क्रसरोडमा छु । स्वदेश छोडेर जाने इच्छा नहुँदानहुँदै मेरो लागि विदेश बाध्यता बन्दैछ ।" उसका निश्चल परेलाहरु केही डग्मगाए । "एमएस्सी पास गर्दा पनि केही गर्न सकिएन," उसले भनी, "अझै पनि बुवाआमाकै परिश्रममा कसरी बाँच्ने ?" उसले मसँग दैनिक जीवन चलाउन गाह्रो परिरहेको र जागिरको अवसर नपाएको बताइ ।
म पनि उसको कुराले केही भावुक बनें । "हैन मानिसले यति चाडै आत्तिनु हँुदैन," मैले थपें, "सबै समस्याहरुलाई विचार गरेर अघि बढ्नुपर्छ ।" उ पुरानै अवस्थामा आई । ऊसँग मलाई लामो गफ गर्न मन लाग्यो । मैले आफू लेखक भएको जानकारी दिएँ । फूर्सद भए नभएको सोधँे । ऊ मलाई केही समय दिन राजी भई ।
मैले उसलाई कफीका लागि नाङलोको प्रस्ताव राखें । ऊ मसँग नाङलो जान र दुःख बिसाउन राजी भई । विश्वज्योती सिनेमा हलको छेवैमा झरेर हामी नारायणहिटी दरबारतिर लाग्याँै । जहाँ चार वर्ष अगाडि वसन्तयाममा सामाजिक परिवर्तनका लागि ठूला जुलुसहरु निस्कन्थे । अहिले भने यो सडक शान्त थियो । केही महागा कारहरु सडक छेउमा पार्किङ गरिएका थिए । केही चिल्ला कार अनि केही माइक्रो र मोटरसाइकल गुडिरहेका थिए । नारायणहिटीको गेटको सुरक्षा व्यवस्था पनि पहिलोजस्तो कडा थिएन । दरबार संग्रहालय भनेर गेटमै ठूलो साइनबोर्ड राखिएको थियो ।
त्यो साइनबोर्डलाई उसले एकछिन निकै घोरिएर हेरी । अनि उसले आफ्नो बेलीविस्तार लगाई । उसले सुनाएको विगत मलाई सुन्दर कथाजस्तो लाग्न थाल्यो ।
"त्यो वसन्तयामको आन्दोलनताका म त्रिचन्द्र कलेजमा एमएस्सी पढ्दै थिएँ । म पनि परिवर्तनका लागि लड्नुपर्छ र सामन्ती जंजीरबाट मुलुकलाई मुक्त गर्नुपर्छ भन्ने पक्षमा थिएँ । मेरो जुझारुपन देखेर विद्यार्थी संगठनले मेरो काँधमा त्यतिबेलाका जुलुशहरुको जिम्मेवारी दिएको थियो । आन्दोलन उत्कर्षतिर जाँदै थियो । मैले रातो रंगले अनुहार पोतेकी थिएँ र आन्दोलनको अगाडिअगाडि जुलुसको नेतृत्व गर्दै हिडथेँ ।" उसको अनुहारमा विगतको गौरव देखियो ।
यो त्यही केटी हो । जो कयाँै दिन कलेज परिसरबाटै गिरफ्तार भएकी थिई । हनुमानढोकाका चिसा छिाडीहरुमा गणतन्त्रको वकालत गर्दै रात गुजारेकी थिई । जुलुसको अग्रपंक्तिमा रहेर आन्दोलनको नेतृत्व गर्थी । अनुहारभरि रातो अक्षरमा गणतन्त्र जिन्दाबाद भनेर पोतेकी थिई । विदेशी मिडियाका लागि उसको चम्किलो मुहारमा अंग्रेजी भाषामा रातो रंगमा ठूलो अक्षरमा लेखिएको 'रिपब्लिकन लाइभ' मसला बनेको थियो । कैयौं फोटोपत्रकारहरु उसको अनुहार कैद गर्न तछाडमछाड गर्थे । उ त्यतिबेला त सेलिब्रेटी नै थिई ।
तर, समय फेरिएको थियो । उसले अगुवाई गरेको आन्दोलनले मुलुकमा गणतन्त्र स्थापना गरेको थियो । असमानताका जंजीरहरु तोडिएका थिए । जनता कज्याउनु शक्तिकेन्द्र नागरिकको हातमा पुगेको थियो । त्यसैले नारायणहिटी दरबार नारायणहिटी संग्रहालय बनेको थियो ।
जसले धेरै नेताहरुलाई सिंहदरबारमा विराजमान गराएको थियो । महंगा पजेरो र महल मालिक भएका थिए । तर, आज उसको चर्चा भने सकिएको थियो । वसन्तक्रान्तिकी एक समयकी नायिका हो, ऊ । तर, आज त्यही नायिका मुलुकको कुशासनको शिकार बनेकी छे र पलायनका बाटो रोजिरहेकी छे । ऊ जस्तै कति युवामनहरु पलायनको बाटो रोजिरहेका छन् । मलाई गणतन्त्रको बुइँ चढेर अपराधको कुरुप राजनीति गर्नेहरुदेखि घृणा लाग्यो । अनि कुर्सी र स्वार्थका लागि मुलुकको भविष्य दाउमा लगाउनेहरुदेखि दया लागेर आयो ।
उ सुदूरपूर्व इलामको कन्यामबाट राजनधानी छिरेकी थिई । यस्तै दस वर्षजति भयो होला । "एसएलसी पास गरेपछि आइए पढ्न काठमाडौ आएकी थिएँ," उसले भनी, "खेतीपाती गरेर मलाइ पढाउनका लागि अहिले बुवाआमालाई निकै गाह्रो परिरहेको छ । भाइबहिनीहरुलाई पनि त पढाउनुपर्‍यो Û"
जति उसको कुरा सुन्दै गएँ, त्यति नै भावुक बन्दै गएँ । नाङलो पुगेको, टेबुलमा कफी आएको र एक चुस्की लगाएको समेत थाहा भएन । दुखजिलो गरेर छोरीलाई डाक्टर बनाउन चाहने आमा बुवाको सपनाबारे पनि उसले मलाई भनी । आइएमओको परीक्षामा भएको पक्षपातबाट जीवनकै बाटो परिवर्तन गर्नुपरेको थियो उसले । मुलुककै प्रतिष्ठित ठाउँमा उसले एमबीबीएसका लागि कोसिस गरी । ऊभन्दा कमजोरहरुले नाम निकाले तर उसको सोर्सफोर्स पुगेन र बाहिरिई । उसले अर्को पटक पनि कोसिस गरी तर यसपटक पनि ऊ असफल भई ।
अनि ऊ त्रिचन्द्रमा बिएस्सी पढ्न थाली । पहिलो श्रेणीमामा बिएस्सी उत्तीर्ण गरी । त्यसपछि उसले सरकारी कोटामा छात्रवृत्तिका लागि बाहिर पढ्न जाने कोसिस पनि गरी । धेरै राजनीतिक नेतालाई पनि उसले सहयोग मागी । यसमा पनि ऊ असफल भई । उसले त्रिचन्द्रमा नै एमएस्सी भर्ना गरी । एमएस्सी पनि पहिलो श्रेणीमा नै पास गरी ।
एमएस्सी पढ्दाका दुई वर्ष उसले सामाजिक रुपान्तरणका लागि आफ्नो समय मुलुकको राजनीतिक परिवर्तनका लागि लगाई । दिनहुँजसो सभा, सम्मेलन र जुलुसहरुमा सहभागी बनी । उसले ती दुई वर्षमा धेरै पटक प्रहरीको लाठी खाई । त्रिचन्द्रलाई लोकतान्त्रिक आन्दोलनको केन्द्र बनाई । नारायणहीटी अगाडिको सडक तताई । वसन्त क्रान्तिको अन्तिम समयतिर त उसले प्रहरीको गोली नै खानु पर्‍यो । उसको खुट्टामा गोली लाग्यो । उ सडकमा ढली । साथीहरुले वीर अस्पताल पुर्‍याए । ऊ केही दिन थलिई । क्रमशः स्वास्थ्यमा सुधार आयो । ऊ केही हिंड्न सक्ने भई । तर, अझै पनि उसको पूर्ण उपचार भएको छैन । बेलाबेलामा उसलाई खुट्टाले दुःख दिइरहन्छ । उसले थप उपचारका लागि पैसा पाएकी छैन । सोचें क्रान्तिमा होमिने यस्ता कति युवाहरु अझै उपचार नपाएर छट्पटिरहेका होलान् ।
अहिले जागिरका लागि ऊ त्यही अस्वस्थ खुट्टाले सबैतिर धाइरहेकी छे । तर, उसका लागि जीवन जीउने आधार कतै भेटिएको छैन । आन्दोलनताका उसलाई अग्रमोर्चामा डटाउनेहरु मन्त्री बनेका छन् । आसेपासेहरुलाई अवैधानिक ढंगले जागिर बाडिरहेका छन् । तर, ऊ यी सबै अवसरबाट वञ्चित बनेकी छे । अनि ऊ अर्थात् वसन्तक्रान्तिकी नायिका स्नेहा जीवनको क्रसरोडबाट मसँग आफ्ना दुःख बाँडिरहेकी छे । जुन क्रसरोडमा स्नेहा छे, धेरै नेपालीहरु त्यही क्रसरोडमा छन् । सामाजिक परिवर्तनका लागि स्नेहाले गरेको त्याग के बेकारमा गएको हो ? घरिघरि ऊ देखेर मेरो मनमा प्रश्न उब्जिन्छ । सबैभन्दा दुःख त मलाई त्यतिखेर लाग्ने छ- जब ऊ केही समयमै विदेसिने छ । धेरै नेपालीहरुजस्तै विदेशीको हप्कीदप्कीमा उसले बाँच्नुपर्ने छ । अनि जुझारु आन्दोलनकी स्वाभिमानी केटी नेपाल सम्झेर सधैं आँशु झार्नेछे । दुःख, पीडासँग उसले आफ्नो जीवन खोज्नु पर्नेछ । अप्ठयाराहरुसँग उसले भावी जीवनको सपना सजाउनुपर्नेछ । शायद, स्नेहा अब स्वाभिमानी आन्दोलनकी नायिका रहने छैन । भविष्यमा पनि ऊ नायिका बन्ने इच्छा गर्नेछैन, उसले अनुहारभरि रातो पोतेर जुलुसको नेतृत्व गर्ने जाँगर पाल्ने छैन ।
हावाका तरंगहरुमा क्षितिजको समुन्द्रपारीबाट केही दिनमै मसँग गफिने आश्वासन दिएकी छ, उसले । बिरानो मुलुकबाट दुःख, पीडा होइन खुशी र आनन्द पनि बाँड्ने छे उसले मसँग । मेरो डायरीमा केही अक्षरको इमेल आइडी पनि दिएकी छे । च्याटरुमको कुनामा मेरा कैयौं प्रतीक्षाका पलहरु उसको पर्खाइमा बित्नेछन् । अनि कफीको गिलास साटेर चुस्की मारेको क्षण उसले मलाई बारम्बार सम्झाइरहनेछ ।
पैसा कमाएर खुट्टाको उपचार गराएको खबर पनि मेरो प्रतीक्षाको विषय बन्नेछ । अनि ऊ धेरै मेहनतबाट सरल जीवन बिताएको खबर पनि मलाई बेलाबेलामा दिइरहनेछे । एउटा गतिलो आर्थिक आधार बनाएपछि ऊ आफ्नो मुलुक र्फकनेछे । त्यतिबेला स्नेहाले मलाई कुनै क्याफेमा कफीका लागि इन्भाइट गर्ने बताएकी छे । म पर्खिरहेको छु, उसको स्वदेश फर्किने त्यो दिन ।

आकासमा सोफिया सपना

2010-08-24T07:41:00.006-06:00

-प्रशान्त लामिछाने

अग्नी एयर को यो विमान पोखराबाट जोमसोमका लागि उडिरहेको छ । ककपिटबाट देखिने पहाड, हिमशृङखला र ठीक मन्तिर बगेका खोलानाला जहाजको गतिसँगै दौडिरहेकाजस्ता लाग्छन् । यो परिदृष्यकी मुल साक्षी सोफिया सिंह भने आफ्नै धुनमा छन् । हल्लिरहेको रेसमी कपाल, आँखामा पारदर्शी चश्मा र ओठमा

मुस्कानसहित पाइलट सिंहले घरिघरि दिइरहेकी छन, जहाजको स्थीतिबारे टावरलाई सुचना । यो क्रम यत्तिकैमा रोकिदैन । पोखरा-जोमसोम र जोमसोम-पोखराको रुटमा उनले दैनिक पाँच घण्टा समय खर्चिन्छिन् । भन्छिन्, "आफ्नो कामै यस्तो । तर सानै देखिको सपना साकार भएको मा अति खुसी छु ।"

उनले उडान भर्न थालेको धेरै भएको छैन । "कस्तो थियो त पहिलो उडान ?" कुराकानीको प्रारम्भमा उनको अनुहार आफैमा जिज्ञासु प्रतीत भयो । उनले भनिन्, "पहिला-पहिला त अलि अनौठो लाग्थ्यो, तर अहिलेत नर्मल भइसकेको छ । पहिला त एउटा फ्लाइट सकेपछि अर्को फ्लाइट कहिले आउला भनेज

स्तो लाग्थ्यो ।" उडानको हिसाबले अप्ठ्यारो मानिने लुक्लामा आफ्नो उडान करिअरको पहिलो पटक अग्नी

एयरको विमानलाई अवतरण गरेकी रहिछन् । "डर लागेन ?" उनलाई सोधियो । भनिन्, "ल्यान्डिङ नगरुन्जेलसम्म डर लागिरहृयो । यो एक किसिमको चुनौती मात्र होइन्, अवसर पनि थियो । रोमाञ्चकता थियो त्यो पहिलो ट्रीप ।"

उनी छक्क परिन् । लुक्लामा पहिलो पटक जहाज ल्याण्ड गर्दा । कस्तो

अचम्म । जहाज ल्याण्ड गर्दा पनि ताली लगाउने र उड्दा पनि ताली लगाउने । उनले यस्तो पहिलो पटक यहि विमानस्थलमा देखिन् ।

६ सय घण्टा आकासमा उडिसकेकी सोफिया आजकल दैनिक पाँच घण्टा आकाशमा नै विताउँछिन् । आफ्नो काम सकेर घर फर्किदाँ झमक्क साँझ परिसकेको हुन्छ । मानौ उनी आकाशमा उढ्ने गौंथाली हुन् । विहान उठेर आकासमा जान्छिन् र साँझ गुँडमा फर्किन्छिन् । नेपालमा पनि पाइलट अध्ययनको लागि राम्रो कलेज भैदिए कस्तो हुन्थ्यो उनी कल्पिन्छिन् । पढ्नका लागि विदेशिनु पर्ने बाध्यताको गहिरो पिडाबोध छ, उनमा । "मैले पढ्ने समयमा नेपालमा थिएन, अहिले छन् तर राम्रा छैनन् ।" विदेशमा पढेको र नेपालमा पढेकोमा फरक छ, जागिर खाँदा विदेशमा पढेकोले बढी मान्यता पाउँछ," सोफियाले खिन्न मुद्रामा भनिन् ।

पहिलो पटक जहाजमा उड्दा उनलाई अनौठो अनुभूति भएको थियो । जाहजमा त पहिला पहिला अर्कै फिल हुन्थ्यो तर अहिले नर्मल जस्तो भइसकेको छ गाडि चलाउदा ड्राइभरलाई जस्तो फिल हुन्छ, हामीलाई पनि त्यस्तै हुन्छ यो धेरै 'युज टु' भइसक्यो पहिलो पटक उड्दा धेरै नै अनौठो लाग्थो । उनले पहिलो पटक विदेश पढ्न जाँदा मात्रै जहाज चढेकी हुन । जहाजबाट अमेरिका ओर्लेकी 'प्यासेन्जर सोफिया' १४ महिनापछि नेपाल झर्दा 'पाइलट सोफिया' भइन् । तर, अहिलेसम्म नेपाली जहाजमा 'प्यासेन्जर' बन्नुपरेको छैन उनले ।>नेपालको भौगोलिक स्थितिअनुसार हवाई यातायातलाई सरकारी तवरवाट विस्तार गर्नुपर्ने धारणा छ, सोफियाको । गाडी नपुग्ने ठाउँमा एअरक्राफ्टको सुविधा हुने हो भने धेरै नेपालीलाई राहत मिल्ने ठान्छिन्, उनी । तर, उल्टै भइरहेका विमानस्थल बन्द हुँदा सोफियालाई नरमाइलो लाग्छ । "सरकारले हवाई यातायातलाई विकास र विस्तार गर्न ध्यान दिनु पर्छ," उनी भन्छिन्, "बढीभन्दा बढी एयरलाइन्सलाई भित्र्याउनका लागि सरकारले पहल गर्‍यो भने यो सम्भव छ ।"

हवाई यातायातलाई सस्तो बनाउन धेरैभन्दा धेरै एयरलाइन्स खोलिनुपर्ने धारणा राख्छिन् सोफिया । भन्छिन्, "त्यसपछि एअरलाइन्सबीच प्रतिस्पर्धा हुन्छ, भाडा सस्तो हुन्छ । अहिले थोरै कम्पनीहरु छन्, थोरैले धेरैलाई सेवा उपलव्ध गराउनु पनेरको छ, यदि धेरै कम्पनी हुने हो भने धेरैले थोरैलाई सुविधा उपलव्ध गराउँदा भाडा सस्तो हुन्छ ।" सोफियाले नेपालमा पाइलटको अवस्था त्यति राम्रो देखे कि छैनन् । "पाइलट धेरै छन्, तर उडान भर्ने कम्पनी कम छन", उनी भन्छिन्, "अहिले नेपालमा करिब तीन सयको हाराहारीमा पाइलट काम नपाएर फाल्तु बसिरहेका छन् ।" यसलाई 'नराम्रो अवस्था' ठान्ने सोफियालाई लाग्छ, पढ्नेले रोजगारी पाउनै पर्छ ।

ŸŸŸ

एयर ट्राफिक जाम र सडक जाम दुवैमा परेकी छन्, उनी । कस्तो लाग्दो हो पाइलटलाई सडक जाममा ? "सडक जाम त लाष्टै झ्याउलाग्दो हुन्छ," मुख विगार्दै भनिन्, । एअर ट्राफिक जाम र सडक जाम छिचोल्दाको अनुभव पनि पक्कै हुनुपर्छ । भनिन्, "सडकमा त ब्रेक लगाउँदै-लगाउँदै गाडी अगाडि लगिन्छ, आकाशमा भने होल्ड गराउँदै 'एटिसी' ले भने अनुसार निश्चत ठाउँमै घुमाइराख्नु पर्छ ।"

"मलाई भने गाडी चलाउन आउँदैन," सोफियाले रहस्य खोलिन् । उनी डोमेस्टिक फ्लाइटमा मात्र सीमित नहुने बताउँछिन् । उनले अबको आफ्नो लक्ष्य इन्टरनेसनल फ्लाइटलाई बनाएकी छन् ।

अध्ययनको क्रममा एकपटक साथी-साथी मिलेर जहाज उडाउँदा अकस्मात जहाज इमरजेन्सी अवतरण गर्नु परेको घटना उनको जिवनमा अविश्मरणयीय बनेको छ । "रातको अन्धकार वेलामा कतै पनि केही देखिएको थिएन नजानेको ठाउँ, विद्यार्थीमात्र झण्डै केहि भएन लामो श्वास तान्दै उनले पुरानो घटना स्मरण गरिन् ।" आकाशबाट हेर्दा कुन ठाउँ मनपर्छ त उनलाई ? "सबैभन्दा मन पर्ने ठाउँ जोमसोम हो," किन मन पर्छ त जोमसोम किनकी अलिकति उता गयो भने कागवेनी यतापनि हिमालहरु कति नजिक देखिन्छ उता गयो भन्ने सुख्खा ठाउँ आजसम्म मैले देखेकै छैन ।"

सानो छँदा उनले लगनखेलस्थित आफ्नो घरको छतबाट आकासमा जहाज उडेको हेर्थिन तर उनलाई पाइलट हुन पाए भन्ने लाग्दैनथ्यो । उनी भन्छिन्, "हाई स्कुल स्टाट नगरुन्जेलसम्म भविष्यप्रतिका सपना ममा थिएनन् ।" हाई स्कुल सुरु गर्न जब सोफिया फ्युचर व्राइट स्कुलमा पुगिन तब उनका मनमा भविष्यका सपनाहरु सजिन थाले । "म पाइलट बनेर नेपाली आकासमा उडान भर्छु," उनले सपनाको पोको बनाइन् । यही सपना साकार पार्न विज्ञान विषय छानिन् । राम्रो अंकका साथ प्लस टु उत्तीर्ण गरेपछि उनी अध्ययनको लागि अमेरिका हानिइन् । डेल्टा क्वालिफाईड ट्याक्सीस अमेरिकाबाट पाइलटको अध्ययन पूरा गरेर नेपाल फर्किएपछि सोफिया तिनै भाग्यमानी मध्येमा परिन्, जसका सपना साँच्चै साकार हुन्छन् । "आफ्नो देशमा केही गर्नुपर्छ भनेर अध्यान पुरा भएपछि नेपाल आएँ," पोखरा विमानस्थलमा भेटिए कि सोफियाले हषिर्त मुद्रामा आफ्नो विगत कोट्याइन् । नेपाल आएपछि उनलाई एयरलाइन्समा जागिर पाउन कुनै कठिनाइ परेन । आफ्नो अध्ययन पूरा गरेर नेपाल आएपछि तुरुन्तै अग्नि एअरले उनलाई जागिर दियो । सोफिया अहिले पनि अग्नि एअरकै पाइलट छिन् ।

(अग्नी एयरकी को-चालक सोफिया सिंहको मंगलबार (भाद्र ७ गते) विमान दुर्घटनामा निधन भएको छ । उनको निधनपूर्व उनको बारेमा प्रशान्त लामिछानेले २०६७ जेठमा गरेको फिचर आलेख)

साभार नयाँ पत्रिका

आपत्तिजनक पत्रकारिता

2010-03-10T05:09:00.003-07:00

-रवीन्द्र मिश्र

गत फागुन बीस गते यसै दैनिकको अग्र पृष्ठमा प्रमुखता साथ एउटा समाचार छापियो : 'तीन डिएसपी जमिम हत्याका अभियुक्तसँग निरन्तर सम्पर्कमा' शीर्षकमा । समाचारमा उच्चस्रोतलाई उद्धृत गर्दै बहालवाला तीनजना डिएसपी संचार उद्यमी 'जमिम शाह हत्यामा प्रत्यक्ष संलग्न रहेको दाबी गरिएका भारतीय नागरिक बब्बु भनिने दीपक शाहीसँग सम्पर्कमा रहेको तथ्य खुलेको' बताइएको छ । ती तीन डिएसपीलाई अनुसन्धानको दायरामा नल्याइएको उल्लेख गर्दै पत्रिकामा तीनैजनाको नाममात्र होइन टेलिफोन नम्बर पनि दिइएको छ । तर देशको एउटा प्रमुख पत्रिकाको अग्रपृष्ठमा त्यति जघन्य अपराधमा जोडेर तीन तीनजना प्रहरी अधिकृतको नाम र टेलिफोन नम्बर नै छाप्दा पनि पत्रिकाका संवाददाता स्वयंले भने भएको नम्बर प्रयोग गरेर ती तीन जनासँग प्रतिक्रियासम्म लिने प्रयास गरेको देखिँदैन! परिणामस्वरूप भोलिपल्टै ती तीनजना मध्यका एक डिएसपी सुरेन्द्रबहादुर सिंहले यसै दैनिकमै 'समाचार प्रकाशित गर्नुअघि सम्बन्धित व्यक्तिलाई सम्पर्क गर्नुपर्ने पत्रकारिताको मान्यता संवाददाताले अवलम्बन नगरेको' गुनासो गर्दै आफ्नो भनाइ पाठक पत्रमार्फत् राखे।
नेपालमा अग्रपृष्टमा प्रमुखताका साथ व्यक्तिको मानहानि गरिन्छ तर खण्डन छापिइहाल्यो भने पनि भित्रीपृष्ठको पाठकपत्र खण्डमा सानो ठाउँ दिइन्छ, जसमा धेरैको आँखै नपर्न सक्छ। त्यस पवृित्तलाई तोडेर यस दैनिकले डिएसपी सिंहको खण्डनले अग्रपृष्ठमै प्रमुखतासाथ छाप्यो। यो सराहानीय छ। ती प्रहरी अधिकृतहरू दोषी छन् या छैनन् त्यो भिन्दै हो, तर यस लेखमा उठाउन खोजिएको विषय के हो भने व्यक्तिको पेसा र जीवनै बर्बाद हुने मानहानिपूर्ण प्रकृतिका अत्यन्त आपित्तजनक समाचार नेपाली मिडीयामा बारम्बार आउने गर्छन्, जसलाई न त नेपाली प्रेस न त कानुनले गम्भीरतापूर्वक लिने गरेको छ। त्यस्तै नेपाली प्रेसमा आपत्तिजनक समाचारमात्र होइन पूर्णतः झुटो र अत्यन्त आपत्तिजनक विज्ञापन पनि दिनदिनै छापिने गर्छन्। त्यसलाई पनि न त नेपाली प्रेसले न त कानुनले गम्भीरतापूर्वक लिने गरेको पाइन्छ।
प्रसंग मानहानिको विषयबाट सुरु गरौँ। पत्रकारले सक्दो इमानदारीसाथ गलत कुरालाई उजागर गर्नुपर्छ, त्यसमा कुनै शंकै भएन। तर पक्का नभईकन अधिकांश विषय उठाउनै हुँदैन। गलत समाचार छापेर पहिलो बन्नुभन्दा दोस्रो बनेर सही हुनु राम्रो। पत्रकारिताको आचारसंहिता र मानहानिका कानुन आफ्नो ठाउँमा छँदैछ तर सबभन्दा पहिले पत्रकारले आफूलाई आफूले आरोप लगाउन लागेको व्यक्तिका ठाउँमा राखेर हेर्नुपर्छ र आफूले नगरेको कसुरमा आफ्नो नाउँ पत्रिकामा छापिए आफूलाई कस्तो महसुस होला भनेर सोच्नुपर्छ। यत्ति सोच्ने बित्तिकै धेरै समस्या आफैं हल हुन्छन्। तर यहाँ यस्ता ऊर्जाशील पत्रकार छन् जसको कलम चलेपछि थामिँदैथामिँदैन। तिनले रोकिएर दुईपल्ट सोच्दैसोच्दैनन्।
सार्वजनिक ओहोदामा बसेका व्यक्तिको आचरणसम्बन्धमा सामान्य टिप्पणी गर्दा मानहानि मानिँदैन। उदाहरणका लागि, कुनै टिप्पणीकारले 'उपप्रधानमन्त्री सुजाता कोइरालालाई त लाजै छैन, सबैले आलोचना गर्दागर्दै जे पनि गर्दिन्छिन्। आफैंविरुद्ध छानबिन गरिरहेको लेखा समितिको सभापतिलाई सुटुक्क विदेश लिएर हिँड्दा उनलाई अप्टेरोसम्म लागेन" भनेर टिप्पणी गर्‍यो भने त्यसलाई मानहानि भन्न नमिल्ला। तर एकदमै भरपर्दो समाचारस्रोतले भनेको भएपनि, आफूसँग ठोस प्रमाण छैनभने, 'सुटुक्क विदेश भ्रमणमा लगेको लेखा समितिका सभापतिलाई उपप्रधानमन्त्री कोइरालाले आर्थिक प्रलोभन देखाएको बुझिएको छ' भन्नु चाहिँ स्पष्टरूपमा मानहानि हुनजान्छ। 'छानबिनका क्रममा प्रहरीले फलानोलाई पक्राउ गरेको छ' सम्म भन्दा त्यसलाई परिस्थिति हेरी मानहानि भन्न नमिल्ला तर प्रहरीले आरोपका भरमा पत्र्र्केको व्यक्तिको छातीमा नम्बर टाँसेर खिचेको फोटो छाप्नु चाहिँ मानहानि नै हुनजान्छ। प्रमाण नपुगीकन भ्रष्टाचार, हत्या, अख्तियार दुरुपयोगजस्ता विषयमा आरोप लगाउँदा अत्यन्त विचार पुर्‍याउँनुपर्ने हुन्छ। 'फलानोमाथि पत्रपत्रिकामा भ्रष्टाचारका प्रशस्त आरोप लागाइएका छन्' भन्दा मानहानि हुँदैन तर प्रमाणबिना स्रोतको हवालामात्र दिँदै 'फलानाले यसरी भ्रष्टाचार गरेका रहेछन्' भन्नु चाहिँ मानहानि नै ठहरिन्छ।
व्यक्तिगत जीवनसँग सम्बन्धित पक्ष पनि त्यत्तिकै गम्भीर मानिन्छ। उदाहरणका लागि आचार संहिताको राम्ररी पालना गर्ने र गम्भीर प्रकृतिको पत्रकारिता गर्ने हो भने अभिनेत्री नम्रता श्रेष्ठको यौन प्रकरण भिडियो बारेको समाचार कुनैपनि हालतमा छाप्न मिल्दैनथ्यो। हो, उनी सार्वजनिक छविकी व्यक्तित्व हुन् तर त्यो एकजना वयस्क युवतीले उमेर पुगेको पुरूषसँगको मामिलामा लिएको नितान्त व्यक्तिगत निर्णय थियो। त्यो न त सार्वजनिक स्थानमा गरिएको क्रियाकलाप थियो, न त त्यसबाट सर्वसाधारणलाई असर पर्ने कुनै काम नै भएको थियो। न नम्रता श्रेष्ठले आफू यौन गतिविधिबाट टाडा बसेकी एकजना साधु या शन्तकै रूपमा कहिले आफूलाई प्रस्तुत गरेकी थिइन्। व्यक्तिगत जीवनसँगै सम्बन्धित समाचारका कारण अर्की अभिनेत्री श्रीषा कार्कीले आत्महत्यै गरेको उदाहरण पनि छँदै छ। तर विडम्बना, पत्रकार आचारसंहीता उल्लंघन गरेकोमा दोषी प्रमाणित भएका कतिपय पत्रकार नै पत्रकारिताको निगरानी गर्ने निकाय प्रेस काउन्सिलका पदाधिकारी बनेका छन्। कतिपय पत्रकार आफैं त्यो खाल्डोमा जाकिउँला भन्ने डरले मानहानिका लागि कडा सजायँ दिने कानुन निर्माण गर्न चाहँदैनन्। विद्यमान गाली बेइज्जती ऐन, २०१६ न त वर्तमान परिप्रेक्षका लागि सुहाउँदो छ, न प्रभावकारीरूपमा कार्यान्वयन नै गरिएको छ।

अब गरौं नेपाली पत्रपत्रिकामा छापिने केही विज्ञापनको चर्चा। विकसित देशमा विज्ञापनको अनुगमन गरिने हुनाले सामान्यतया सरासर झुठो विज्ञापन छापिँदैन या सुनिदैन। 'पेप्सोडेन्ट मञ्जनले दाँत माझेपछि म झुठो बोल्दिन' भन्नेजस्ता विज्ञापनले कुनै पनि विकसित मुलुकमा प्रकाशन या प्रसारणका लागि स्वीकृति नै पाउँदैन। तर हामीकहाँ त्यो हरेक दिन रेडियो र टेलिभिजनमा बज्ने गर्छ। त्यति त भयो, भयो, वर्गीकृत विज्ञापन खण्डमा छापिएको यसै दैनिकको एउटा विज्ञापन यस्तो छः 'सेक्स पावर, मेल एण्ड फिमेलः ह्यान्डसम अप, लिंगको लम्बाइ र मोटाइ बढाउने अमेरिकन प्रोडक्ट...।" यस्तो विज्ञापन देशका अन्य प्रमुख अखवारमा पनि दिनदिनै देख्न सकिन्छ। हामीकहाँ विज्ञापन अनुगमन गर्ने निकाय छैन तर अलिकति पैसा आउँछ भन्दैमा जिम्मेवार प्रमुख पत्रिकाले पूर्ण त झुटो र अश्लील विज्ञापन छाप्नुको कुनै पनि हालतमा औचित्य साबित गर्न सकिँदैन।

हालैका साताहरूमा कान्तिपुर प्रकाशनले 'उज्यालोतिर कान्तिपुरसँगै' योजनामार्फत् आफ्ना नयाँ ग्राहकलाई निःशुल्क सीएफएल चिम दुईवटा र हरेक साता गोलाप्रथाद्वारा चारजनालाई इन्भर्टर दिने विज्ञापन जोडतोडका साथ गरिरहेको छ। सो योजनाबाट पैसा, बिजुली र वातावरण 'सेभ' हुने उसको दाबी छ। हो, सीएफएल चिमबाट पैसा, बिजुली र वातावरण तिनै कुरा सेभ हुन्छ। तर इन्भर्टर बाँडेर बिजुली र वातावरण सेभ हुन्छ भनेर कसरी भन्न सकेको हो, यो स्तंभकारले बुझेको छैन। पत्रकारिता तथ्यमा आधारित हुन्छ भने विज्ञापन पनि सके तथ्यमा आधारित हुनुपर्‍यो नसके झुटै चाहिँ हुनुभएन। इन्भर्टरकै पैसामा आउने सौर्य बिजुली उपकरण दिने निर्णय गरेको भए बल्ल पैसासँगै बिजुली र वातावरण पनि सेभ हुन्छ भन्न मिल्नेथियो। तर अहिले जे भनिँदै छ, त्यो त शतप्रतिशत झुटो हो।
'विज्ञापनको सम्पादकीय जिम्मेवारी हामी लिँदैनौं' भनेर सम्पादकले भन्न मिल्दैमिल्दैन। विज्ञापन पत्रकारिताकै अंश हो। सामान्यतया सफल समाचारपत्रमा सम्पादकीय सामग्री र विज्ञापन झन्डै बराबरजस्तै हुने गर्छ। विज्ञापन पनि कतिपय अर्थमा समाचार नै हो। आफूलाई आम्दानी हुन्छ भनेर जानाजान झुटो जानकारी छाप्ने हो भने पत्रपत्रिकाले कुन आधारमा अरूले अनैतिक ढंगबाट कमाएको पैसाका बारे समाचार लेख्ने? यस्ता प्रश्नमा हाम्रा सम्पादक र प्रकाशकहरू गम्भीर भएको देखिँदैन। गलत समाचारको मात्र होइन गलत विज्ञापनको प्रकाशन पनि आपत्तिजनक पत्रकारिता नै हो। प्रकाशन गृहहरूले पत्रकारितासँग सम्बन्धित कानुनलगायत सम्पूर्ण पक्षहरूबारे बेलाबखत आन्तरिक तालिमको व्यवस्था गरे यस्ता समस्यामा संभवतः धेरै कमी आउनेछ।
('नितान्त व्यक्तिगत' स्तम्भ अबदेखि नागरिकन्युजमा प्रकाशित हुनेछ।)

स्रोत: नागरिकन्यूज डटकम

१३ सम्पादकको एउटै बोली- खै कहाँ छ सरकार

2010-03-03T07:24:00.000-07:00

हिंसाले डग्दैन कलम
जनकपुर टुडे सञ्चारगृहका अध्यक्ष अरुणकुमार सिंघानियाको हत्याप्रति हामी सम्पादकहरु गहिरो आक्रोश र रोष प्रकट गर्दै त्यसको घोर निन्दा गर्दछौँ। यो हत्याले एकातिर समाजमा कायरता र आपराधिकताको विभत्स रुप देखाउँछ भने अर्कोतिर सरकारको पूर्ण अनुपस्थितिको।

यो घटना स्पेसटाइम नेटवर्कका प्रबन्ध निर्देशक जमीम शाहको हत्याको एक महिना बित्‍न नपाउँदै त्यतिकै विभत्स रुपमा घटेको छ। सिंघानियाको हत्या लगत्तै जनकपुर टुडेका सम्पादक बृजकुमार यादव र जमिम हत्या प्रकरणमा गिरफ्तार भएका एक मात्र प्रहरी अधिकृतको बयान छापेको निहुँमा नयाँ पत्रिकाका सञ्चारकर्मी मनोज घर्तिमगरलाई पनि अपराधीहरुले हत्याको धम्की दिएका छन्।

यसअघि यस्तै धम्की कान्तिपुर पब्लिकेशन र द हिमालयन टाइम्सका सञ्चारकर्मीहरुलाई पनि दिइएको छ। बढ्दो असुरक्षामा संचार जगत आफ्नो धर्मबाट डग्ने छ भन्ने अपराधीहरुको कुत्सित मनसायलाई सरकारको संवेदनहीन निस्कृयता र जवाफदेहिताको पूर्ण अभावले सघाएको छ भने राजनीतिका नाममा मौलाउँदै गएको आपराधिकताले स्वतन्त्र प्रेस र नागरिक सुरक्षा लगायत लोकतन्त्रका आधारभूत मूल्य मान्यतालाई समेत तारो बनाएको छ।

अपराधीलाई गिरफ्तार गरी कानूनको दायरामा ल्याउनु सरकारले अविलम्ब प्रयत्न गर्नुपर्छ भन्ने हामी जोडदार माग गर्दछौँ। साथै जुनसुकै अवस्थामा पनि जनताको अधिकारको विरासत र धरोहरका रुपमा स्थापित प्रेस स्वतन्त्रतालाई धम्कीका आडमा समर्पण नगर्ने हामी प्रण गर्दछौ।

अखिलेश उपाध्याय, द काठमाण्डौ पोष्ट
अजयभद्र खनाल, द हिमालयन टाइम्स
अमित ढकाल, रिपब्लिका
किरण नेपाल, हिमाल खबर पत्रिका
कृष्णज्वाला देवकोटा, नयाँ पत्रिका
जीवेन्द्र सिंखडा, अन्नपूर्ण पोष्ट
नारायण वाग्ले, नागरिक
पुष्करलाल श्रेष्ठ, नेपाल समाचारपत्र
प्रतीक प्रधान, कारोबार
प्रशान्त अर्याल, नेपाल
सुधीर शर्मा, कान्तिपुर
युवराज घिमिरे, राजधानी
रवि थापा, नेपाली टाइम्स

वाह! दृष्टि

2010-02-18T04:23:00.006-07:00

डम्बरकृष्ण श्रेष्ठ/हिमाल
अहिले राजधानी र ठूला शहरहरूमा दैनिक ११ घण्टा लोडसेडिङ भइरहँदा ललितपुरको मापिखेल, गुर्दङ गाउँका ३० घर तथा काभ्रेको भीमखेरी गाविस, तल्लो केराबारीका ३२ घरमा चौबीसै घण्टा बिजुलीबत्तीको सुविधा छ। गुर्दङमा ६ महिनाअघि र केराबारीमा पुसको अन्तिम साता बत्ती बलेपछि यहाँका मानिसले टुकीको धूवाँबाट मुक्ति पाएका छन्। यो परिवर्तन कसरी त? पत्याउन गाह्रो पर्ला― भर्खरै टिनएज (किशोरवय) पार गरेकी एक नेपाली युवतीले करिब साढे १२ लाख रुपैयाँको खर्चमा ३/३ किलोवाटको दुई साना जलविद्युत् योजना कसैलाई पत्तै नदिई पूरा गरेकी छन्।

यो काम अमेरिकामा अध्ययनरत् काठमाडौं, कुलेश्वरकी २१ वर्षीया दृष्टि श्रेष्ठले आफ्नो मोडल माइक्रो हाइड्रो पावर प्रोजेक्ट पूरा गर्न कुनै सरकारी, गैरसरकारी संस्थाबाट खर्च जुटाएकी हैनन्, न त अमेरिकामा चन्दा सङ्कलन नै गरेर। अमेरिकाको भर्मोण्टस्थित मिडलबेरी कलेजमा लिवरल आर्टस्तर्फ मनोविज्ञान र अर्थशास्त्र विषयमा स्नातक अध्ययनरत् उनले अन्तरकलेज प्रतिस्पर्धाका लागि विद्यार्थीहरूमाझ् आह्वान गरेको प्रोजेक्टको पेपरवर्क हेरेर कलेजले नै १० हजार अमेरिकी डलर दिएको हो। उनको सोही प्रोजेक्टले ७ हजार अमेरिकी डलरसहितको अन्तर्राष्ट्रिय क्लिण्टन ग्लोवल इनिसेटिभ अवार्ड पायो। दृष्टि भन्छिन्, “एउटा गाउँका लागि बनाएको प्रोजेक्टलाई दुईतिरबाट रकम जुटेपछि तुरुन्तै अर्को गाउँ खोजेेर काम गरेँ।”

कसरी बन्यो सोच
काठमाडौंको सेन्टमेरिज हाईस्कूलबाट ६ वर्षअघि १० कक्षा उत्तीर्ण गर्नासाथ छात्रवृत्ति पाएर उनी अमेरिकाको मेक्सिकोस्थित युनाइटेड वर्ल्ड कलेज पुगेकी थिइन्। किशोरी दृष्टिमा त्यहाँ ९२ देशबाट पढ्न आएका २०० विद्यार्थीहरूसँग दुई वर्ष बिताउँदा नेपाल र नेपाली हुनुको महसुस भयो। सन् २००७ मा १२ कक्षा उत्तीर्णपछि यी मेधावी विद्यार्थीले मिडलबेरी कलेजमा थप अध्ययनको लागि छात्रवृत्ति पाइन्। जहाँ द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रमा उपयोगी हुने कुनै आयोजनाको उत्कृष्ट खाका बनाउने एक विद्यार्थीले अन्तरकलेज प्रतिस्पर्धामा १० हजार अमेरिकी डलर पाउने थाहा पाएपछि उनी आफ्नै देश सम्झ्ेर घोत्लिन्। शुरुमा दुर्गम गाउँमा औषधि र स्वास्थ्य चेतना पुर्‍याउने सोच आयो। पछि maaik चलाएर गाउँलेलाई आत्मनिर्भर बनाउने, सोलार टुकी बालेर उज्यालो बनाउने जस्ता योजना सल्बलाए। भन्छिन्, “सजिलै हुने कामभन्दा पनि दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने योजना बनाउन म चाहन्थें।” यसक्रममा बुबा डम्बरबहादुर नेपालीले नेपालको जलविद्युत् क्षेत्रमा गरेका धेरै काम सम्झ्िइन्, दृष्टिले। सानैदेखि चिलिमे जलविद्युत् आयोजनामा बुवाले काम गरेको, पानीबाट बिजुली निकालेको देखेकी दृष्टिले माइक्रो हाइड्रोपावरका बारेमा इन्टरनेटबाट जानकारी बटुलेर अध्ययन गरिन्। उनी भन्छिन्, “माइक्रो हाइड्रोबारे अध्ययन गरेर एउटा सानो प्रोजेक्टको खाका बनाएपछि मात्रै बुबालाई सोध्दा उहाँ छक्क पर्नु भो!” बुबाले हौस्याएपछि उनमा झ्नै उत्साह बढ्यो।

दृष्टिको दृष्टिः २५ पुसमा काभ्रेको केराबारीमा बिजुली बलेपछि गाउँलेलेे लगाइदिएको फूलमाला
तर उत्साहपूर्वक तयार पारिएको प्रोजेक्ट प्रतिस्पर्धामा दोस्रो भयो। तैपनि उनले हरेस खाइनन्। कलेजका प्रमुखलाई आफ्नो योजना र नेपालका दुर्गम गाउँमा बिजुलीको महत्वबारे बुझ्ाएपछि कलेज उनलाई १० हजार डलर दिन तयार भयो। रकम पाउनासाथ गाउँलेबाट श्रमदान लिने गरी काम शुरु गरिन्। कसैलाई सहयोग गर्नु छ भने माछा नदेऊ माछा मार्ने सीप देऊ भन्ने भनाइ अनुसार गाउँलेलाई आयोजनामा प्रत्यक्ष सहभागी गराएको उनी बताउँछिन्। घर-घरमा विद्युत् पुर्‍याउने तार, चीम र होल्डरमा घरधनीले नै लगानी गर्नुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था गरियो। ५०० मिटर टाढाको खोलाबाट पाइपमा पानी ल्याएर गत असारमा ललितपुरको गुर्दङ गाउँमा बत्ती बलेपछि गाउँलेले दृष्टिलाई फूलमाला पहिर्‍याएर सम्मान गरे।

यता काम भइरहँदा दृष्टिले बनाएको त्यही योजनाले ७ हजार अमेरिकी डलरसहितको अन्तर्राष्ट्रिय क्लिण्टन ग्लोवल इनिसियटिभ अवार्ड पाएको खबर आयो। जुन उपयोग गर्नका लागि अर्को त्यस्तै गाउँ खोज्दा काभ्रेको तल्लो केराबारीका गाउँलेले बत्ती चाहियो भनेर ठाउँ ठाउँमा हारगुहार गरिरहेको थाहा पाइन्। राजमार्गबाट तीन घण्टामा हिँडेर पुगिने तल्लो केराबारीमा २५ पुसमा बत्ती बलेपछि गाउँलेहरूले दृष्टिलाई भने, “हाम्रो गाउँ अँध्यारो र गरिब थियो तपाईंले आज हामीलाई धनी बनाइदिनुभयो।” गाउँलेले यसो भन्दा फूलमाला र अबिरले रङ्गिएकी दृष्टिका आँखा हर्षले रसाए। उनले जलविद्युत् व्यवस्थापन र सञ्चालनका लागि केही रकम छुट्याएर गाउँलेलाई नै हस्तान्तरण गरिदिएकी छन्। केराबारीमा बिजुली बालेर माघको पहिलो साता अमेरिका उडेकी दृष्टि बेलाबेलामा गाउँमा फोन गरेर आयोजना चले नचलेको बुझने गर्छिन्।

बिजुली आउनासाथ गाउँको कायापलट हुन्छ भन्ने दृष्टिले सोचेकी थिइन्। उनलाई लाग्थ्यो, बिजुली आएपछि केटाकेटीले राति पनि पढ्न पाउँछन्, खेतीपातीका लागि ग्राण्डिङ मेशिन चलाउन सकिन्छ, कुखुरा पालन, माछा पालन, सिलाइबुनाइदेखि चिस्यान केन्द्र खोल्न सकिन्छ, डेरी चलाउन सकिन्छ। उनी भन्छिन्, “सबै कुरा तुरुन्तै होला भन्ने लागेको थियो तर बिजुली आएपछि पनि विकासको गति लिन समय लाग्ने रहेछ।” बिजुली बलेपछि गाउँलेको पहिलो प्रतिक्रिया सम्झ्ँदै उनले भनिन् “७० रुपैयाँ लिटरको मट्टीतेल अब किन्न पर्दैन भनेर गाउँले खुसी भएका थिए।”

देशको माया

तीन वर्षअघि परोपकार अनाथालयका बालबालिकालाई जाडोको लुगा बाँड्दै ।
नेपालको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बन्ने आफ्नो विद्यालयमा पढ्दाताकाको चाहना अहिले सम्झ्ँदा उनलाई हाँसो उठ्छ। उनी भन्छिन्, “राजनीतिका बारेमा अझ्ै बुझन सकेकी छैन, प्रधानमन्त्री कसरी बनिएला र! तर, देशका लागि केही गर्न प्रधानमन्त्री, मन्त्री या नेता नै बन्नुपर्छ भन्ने छैन।” उनका भनाइमा देशका लागि केही गर्ने चाहना भए पुग्छ, सबैले आ-आफ्नो ठाउँबाट सानै काम गरे पनि हुन्छ।

दृष्टिका बाबु डम्बरबहादुर अनाथ आश्रममा हुर्केका हुन्। जाडोको एकदिन बाबुले परोपकार अनाथालयका केटाकेटीहरूका लागि न्यानो कपडा जुटाउने तयारी गरेको उनले थाहा पाइन्। त्यसको जोहो गर्नका लागि अमेरिकामा १२ कक्षा पढ्दै गर्दा दृष्टिले आफ्ना पाँच जना साथीको सहयोग लिएर कलेजमा नेपाली खाना पकाइन् र पाँच डलरका दरले बिक्री गरिन्। खाना बेचेर जम्मा गरेको ३६० अमेरिकी डलरले अनाथ आश्रमका बालबालिकालाई स्वेटर र कापीकलम समेत पुग्यो। उनी भन्छिन् “सानो कुराले पनि कति ठूलो प्रभाव पार्दो रहेछ भन्ने अनुभव स्वेटर लगाएर खुसी भएका बच्चाहरूलाई देखेर भयो।”
दृष्टिलेे अमेरिकास्थित आफ्नो कोठामा नेपालको राष्ट्रिय झ्ण्डा राखेकी छिन्। यसले उनलाई आफ्नो देशमै रहेको आभास दिलाउँछ। तर यस पटक नेपाल आउँदा उनले नेपाली राष्ट्रियता छिन्नभिन्न हुँदै गएको महसुस गरिन्। उनको बुझ्ाइमा अहिले नेपाल र नेपाली भन्ने कुरा 'झ्ेलमा परेको भान हुँदैछ। यसलाई एकताले हटाउनुपर्छ। भन्छिन्, “हामीहरू जातिका आधारमा विभाजन भए यसले नेपाललाई कहाँ पुर्‍याउला?”

जी फ्याक्टरः युवा पुस्ता र मिडिया शिक्षा

2010-01-07T01:26:00.003-07:00

-यमबहादुर दुरा
समयले जति-जति आधुनिकताको रुप ग्रहण गर्दैछ, त्यति-त्यति मिडियाको महत्व बढ्दै गएको छ । नेपालजस्तो राजनीतिक अस्थिरताको पञ्जामा परेको मुलुकमा मिडियाको महत्व झनै बढेर गएको देखिन्छ । नागरिकको 'मुड' प्रतिबिम्बित हुने सडक, सभासद्हरुको 'मुड' प्रतिबिम्बित हुने संसद्, अर्थतन्त्रको एउटा महत्वपूर्ण हिस्सा मानिने सेयर बजार, गतिछाडा बन्दै गएको राजनीति, बदलिँदो सामाजिक परिदृश्य, छिनछिनमा बदलिँदै गएको विश्व परिदृश्यलगायत जीवन र जगतसित गाँसिएका तमाम पक्षहरुबारे सूचना प्राप्त गर्ने मूलस्रोत मिडिया नै भएकोले मिडियाको महत्वलाई नकार्न सकिने अवस्था छैन । यी सम्पूर्ण पक्षहरुलाई नियाल्दा मिडिया अघि-अघि दगुर्दैछ र दुनियाँ मिडियाको पछिपछि । यस वास्तविकतालाई समयले प्रमाणित गर्दै लगेको छ ।

सडकको क्रोधपूर्ण भीडको 'मुड'बाट आÏना सवारीसाधनलाई जोगाउन गाडी निकाल्ने कि ननिकाल्ने भनेर अन्यमनस्क अवस्थामा पुगेका यातायात व्यवसायीको दोधार मेटाउने काम पनि मिडियाले नै गर्छ । सडकमा के बोल्ने अनि सदनमा के भन्ने, आफूलाई चन्दा दिने व्यापारी समुदायको मागलाई कसरी सम्बोधन गर्ने अनि आफूलाई भोट दिएर राजनीतिको चापी हातमा थमाइदिने जनतालाई के आश्वासन दिने भन्ने बारेमा अलमलमा परेका नेतालाई सामाजिक परिवेशबारे यथार्थ सूचना दिएर बाटो देखाइदिने काम पनि मिडियाले नै गरेको छ ।
खेतबारीमा कस्ता बीउबिजन र मल प्रयोग गर्ने अनि आफूले उत्पादन गरेको तरकारीलगायतका मुद्रान्न मध्यस्थकर्तालाई बेच्ने कि आफै बजारसम्म पुगेर बेच्ने, मुद्रान्नको मूल्य कति निर्धारण गर्नेजस्ता कुराहरुमा निर्णय लिने काममा मिडिया नै सहयोगी बन्ने गरेको छ ।
मिडियाद्वारा सुसूचित नागरिक सबल हुन्छन्, जसले उनीहरुलाई निरीह हुनबाट जोगाउँछ । मिडियाको यसप्रकारको भूमिका साँच्चै नै सराहनीय छ । मिडियामार्फत् सार्वजनिक भएका समग्र परिदृश्यहरुले 'पब्लिक मुड', राजनीतिक परिवेशलगायत वस्तुस्थितिहरु थाहा पाइने भएकाले मिडिया धेरैका लागि 'पाथ फाइन्डर' बनेको छ ।

यी तमाम दृष्टान्तहरुलाई हेर्दा वर्तमानमा मिडिया महत्वपूर्ण पक्ष बन्दै गएको देखिन्छ । मिडियाको महत्वले 'मिडिया क्रेज' पनि ह्वात्तै बढेर गएको छ । त्यसमा पनि युवापुस्ताको मिडिया 'क्रेज' बताइनसक्नुको छ । कलेजमा मानविकी सङ्कायमा भर्ना हुने अधिकांश विद्यार्थीहरुले आमसञ्चार र पत्रकारिता नै पढ्न रुचाएको पाइन्छ । युवापुस्ताको यही मनोविज्ञानलाई ध्यानमा राखेर अधिकांश कलेजहरुले आमसञ्चार र पत्रकारिता विषयलाई पाठ्यसूचीमा समावेश गरेका छन्, जुन प्रकारान्तरले विद्यार्थीलाई आकषिर्त गर्ने माध्यम बन्न गएका छन् ।
अर्कोतिर- पत्रकारिता एवम् उद्घोषणकलासम्बन्धी प्रशिक्षण केन्द्रले गर्ने आकर्षक विज्ञापन र त्यसैको लहैलहैमा लागेर प्रशिक्षण केन्द्रहरुमा जम्मा हुने युवाहरुको भीड पनि कम छैन । यसलाई पनि युवापुस्ताको मिडिया 'क्रेज' को प्रतिबिम्ब वा सूचकको रुपमा लिन सकिन्छ ।
युवापुस्ता मिडियाप्रति आकषिर्त हुनुका पछाडि असङ्ख्य कारणहरु हुन सक्छन् । तीमध्ये 'जी Ïयाटर' अर्थात् 'ग्ल्यामर Ïयाटर' लाई एक प्रमुख कारणको रुपमा लिन सकिन्छ । 'ग्ल्यामर' का लागि 'एक्सपोजर' उत्तिकै महत्वपूर्ण छ । मिडियाले उनीहरुलाई राम्रो 'एक्सपोजर' दिन्छ । रेडियोले उनीहरुको सुमधुर स्वरलाई हजारौँ मानिसबीच परिचित गराउन सघाउँछ । टेलिभिजनले उनीहरुको रुपलाई थुप्रै दर्शकका आँखासामु पुर्‍याउन सघाउँछ । पत्रपत्रिकाको 'बाइलाइन'ले उनीहरुलाई असङ्ख्य पाठकसामु स्थापित गराउँछ । अझ इन्टरनेटमा प्रकाशित सामग्रीले त उनीहरुलाई विश्वसमुदायमाझ परिचित तुल्याउँछ । इन्टरनेटमार्फत् समसामयिक विचारहरु प्रवाह गरेकै कारण थुप्रै मेहनेती ब्लगरहरु राम्रा लेखक र पत्रकारका रुपमा परिचित हुन पुगेका छन् ।

यी विविध कारणहरुले युवापुस्ता मिडियाप्रति आकषिर्त भएको हो । यसले मिडिया शिक्षामा गति थपिदिएको छ । तर, मिडिया शिक्षा समस्यामुक्त भने छैन । मिडिया शिक्षा गम्भीर प्रकृतिका समस्याहरुबाट ग्रसित छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालय एवम् उच्चमाध्यमिक शिक्षा परिषद्ले तयार पारेका पाठ्यक्रम समानुकूल परिमार्जन नहुनु, कतिपय कलेजमा फोटोग्राफीलगायतका अन्य प्रयोगात्मक विषयको प्रयोगशाला नहुनु, परीक्षामा पाठ्यक्रमभन्दा बाहिरबाट प्रश्न आउनु, लापरबाहीपूर्णढङ्गबाट उत्तरपुस्तिका जाँचिदा परीक्षामा अनपेक्षित नतिजा आउनु, कतिपय कलेजमा असम्बन्धित विषयका शिक्षकले मिडिया पढाउनु, कतिपय कलेजको पठनपाठनमा मिडियाको प्रयोगात्मक पक्ष कमजोर हुनु, पठनपाठनको गुणस्तर र कलेजको भौतिक पूर्वाधारबारे सम्बन्धित निकायबाट प्रभावकारी अनुगमन नहुनुजस्ता पक्षहरुलाई मिडिया शिक्षाको प्रमुख समस्याको रुपमा लिन सकिन्छ ।

यस्ता समस्याका भूमरीमा परेका कतिपय विद्यार्थीहरुमा समयको एउटा विन्दुमा पुगेपछि निराशा छाएको पाइन्छ । गुलियोबाट सुरु भएको 'क्रेज' तीतो वास्तविकतामा अन्त्य हुँदा मिडियाका कतिपय विद्यार्थीहरुमा निराशा छाएको छ । भविष्य निर्माणको चरणमा रहेका विद्यार्थीहरुको मनमस्तिष्कमा निराशाले बास गर्नु भनेको विद्यार्थी स्वयम्, समाज, शिक्षण संस्था एवम् मिडिया उद्योगमा नकारात्मक असर पर्नु हो । यसतर्फ सम्बन्धित निकाय गम्भीर हुन आवश्यक छ ।

यहाँनेर मिडियाको अर्को पाटोको बारेमा पनि सानो चर्चा गरौँ । मिडियाबाट पाइने 'ग्ल्यामर'लाई मात्र हेरेर यस क्षेत्रमा प्रवेश गरेका कतिपय युवाहरु कालान्तरमा बाहिरिने गरेका प्रशस्त दृष्टान्तहरु छन् । मिडियामा पाइने 'ग्ल्यामर'भित्र सक्रिय जीवनशैली, सङ्घर्ष र कठोर परिश्रमको कथा पनि लुकेको हुन्छ भन्ने वास्तविकता बुझेपछि कतिपय युवाहरु यस क्षेत्रबाट बाहिरिन्छन् ।

मिडियाको अन्तरकथा जेजस्तो भए पनि सतहमा देखापरेका यी तमाम समस्याहरुलाई समयमै समाधान गर्नैपर्ने देखिन्छ । यसका लागि सम्बन्धित सबै सरोकारवालाहरुले समस्यालाई बेलैमा चिन्नुपर्ने र नतिजामुखी समाधानतर्फ अग्रसर हुनुपर्ने अवस्था छ । यसका लागि आमसञ्चार र पत्रकारिताको पढाइ हुने विश्वविद्यालय एवम् उच्चमाध्यमिक शिक्षा परिषद्, मिडिया पढाउने शिक्षक, मिडियाका पुस्तक लेखक, विद्यार्थी्, शिक्षण उद्योगका हर्ताकर्ता एवम् सञ्चारविद्हरुबीच समय-समयमा अन्तक्रिर्या र विचार-विमर्श हुन आवश्यक छ । यसैगरी परीक्षा प्रणालीमा सुधार, पाठ्यक्रमको समानुकूल परिमार्जन आदि पक्षहरु कार्यान्वयनका लागि सिफारिसयोग्य कार्यसूची हुन् ।

(लेखक मदन भण्डारी मेमोरियल कलेजका आमसञ्चार र पत्रकारिता विभाग प्रमुख हुन्)
स्रोत: नेपालीपत्रडटकम

प्रेम र वाइन एकै हुन्

2009-12-24T03:52:00.004-07:00

'वाइन र केटीमा कुन वढी नसालु' मैले सोधे । केटीहरुलेवाइन भने केटाहरुले केटी । मत वाझियो । 'मलाई तलाग्छ दुवै उस्तै हुन्' नित्यानले भने । कसरी ? 'वाइनमाअल्कोहल हुन्छ त्यसै नसालु हुने भयो । केटीहरु सेक्सीहुन्छन् त्यो पनि नसा नै हो', उनले गर्ल्फ्रेन्डले कुट्ने हुन्कीभन्ठानेर होला दुवै हात समातेर भने । 'हाउ फन्नी एन्सर' उनकी गर्ल्फ्रेन्डले भनिन् ।

-सुदर्शन सापकोटा

साँझको समय । झरीले निथु्रुक्क भिजेको छ, काठमाडौं । मधुरो उज्यालोमा सिगारको धुवाँ मडारिँदै छ । मन्द मुस्कानसागै वेटरहरू अर्डर लिन व्यस्त छन् । यो रंगिन साँझमा अंगालोमा बाँधिएर वाइनको चुस्की लिने थुप्रै छन् । लाग्छ, माहौल नै मत्तिएको छ ।

न्युरोडको 'रिभल्विङ रेष्टुराँ' पुग्दा हामीलाई यस्तो लाग्यो त्यहाँको माहोल पूरै मादक छ । बारको देब्रे कुनामा दुई प्रेम जोडी वाइनको नसामा गफिरहेका छन् ।
'हामी नि जोइन हुन सक्छौं ?,' आफ्नो परिचय दिँदै गफिने अनुमति माग्दा उनीहरू एकपल हिच्किचाएनन् ।

'भइहाल्छ नि ।'
'वेदरले साथ दिएको छ आज,' रेड वाइनको चुस्की लगाउँदै सुसान्तले भने, 'आज त लिमिट क्रस गरिन्छजस्तो छ ।' सायद उनको इसारा बाहिर झमझम दर्किरहेको झरीतिर थियो ।

अंगालोलाई केही खुकुलो पार्दै सुसान्तकी गर्ल्फ्रेन्ड सुमिकाले भनिन्, 'ब्वाइजहरूलाई डि्र्ङ्क्स गर्न बाहनामात्र चाहिन्छ ।'

उनको ठिकअगाडि बसेका छन् नित्यान र उनकी गर्ल्फ्रेन्ड रुजिना । कानमा एयरफोनको टुसो ठुसेर मोबाइलमा गीत सुनिरहेकी रुजिना अगाडिको प्लेटबाट चिप्सचिल्ली टिप्छिन् । 'वाइनसँग स्लो मोसनका गीत सुन्न रमाइलो हुन्छ है ?'

'त्यसमाथि यो मौसममा,' म थप्छु ।

'ठिक भन्नुभो, नित्यान मतिर हात बढाउँछन्, 'गिभ भि फाइभ ।' हामी हात पड्काउछौं ।
टेबलमा हिल सिराज क्याबर्नेट ब्रान्डको रेड वाइन आधा रित्तिसकेको छ । वाइनको खाली बोतलसँगै उनीहरूको मन मात्तिदैं गएको प्रष्टै देखिन्छ । भर्खरै पढेर सिध्याएको पाउलो कोहेलोको 'इलेभेन मिनेट्स' को रोमान्टिक प्रसंग विस्तारै प्रेम प्रसंगतिर मोडिन्छ ।

'वाइन खाएर 'पास्ट लभ' को कुरा गर्न मज्जा आउँछ,' नित्यानले भने, 'लभ र वाइन । कस्तो कम्बिनेसन मिल्ने !'
एक वर्षअघिको प्रेम प्रसंग सम्झँदै उनले भने, 'फिलिङ्स नै नभए पनि रहरले उनी (नाम भन्न चाहेनन्) सँग हिँडियो तीन महिना पागल प्रेमी बनेर । त्यो बेला पनि हामी ठमेलको एक रेष्टुराँमा बसेर खुब वाइन पिउँथ्यौं । वाइन र कफी नभइदिएको भए लभको मजा पनि आउँदैन थियो ।'

त्यही भएर होला, नेपालमा मदिरा पारखी ह्वात्तै बढ्न थालेको । तथ्यांकले पनि यही देखाउँछ ।
आर्टिकल पुरा नभएपछि नित्यानलाई थप इन्टरभ्युका लागि अरु साथीहरुसँगै आउन आग्रह गर्दै शेर्पा मलमा वोलाए । 'कहिलेदेखि वाइन पिउन थाल्नु भएको ?' उनले भने, 'थाहा छैन तर दुई बर्ष भयो होला ।' वाइन नै चै किन पिउनु हुन्छ ? प्रश्नको शिलशिला शुरु भयो । कस्तो समयमा पिउनु हुन्छ ? पिउदा कस्तो महशुस हुन्छ ? वाइन पिएर घर जादाको प्रतिकृया के हुन्छ परिवारबाट ?

'पत्रकारलाई कोइसन चै कति आउने', एक्लै आएका नित्यानले भने, 'अरु डि्रङ्सभन्दा पिउन सजिलो हुन्छ । र निल्दा पनि गाह्रो हुदैन ।' छोटो समयमै कफिका लागि प्रसिद्धि कमाएको शेर्पा मल अगाडिको कौशीमा अहिले हामी कफिको स्वादमा वाइनको गफ गर्दै छौं ।

साँझतिर वाइन पिउन रमाइलो हुने वताउदै उनले वाइन खाएर घर जाँदा कसैले केही नभन्ने वताए । 'वाइनलाई सिम्पल डि्रङसका रुपमा हेरिन्छ हाम्रोमा', वाफ छुटिरहेको कफि सुरुप्प पार्दै उनले भने, 'सायद नेवार भएर पनि होला ।' अहिलेको जेनेरेसनले वाइनलाई अन्य डि्रङ्सभन्दा मनपराए पनि आदत वसिनसकेको उनको वुझाइ छ । 'ग्यादरिङमा पहिलो रोजाइ वाइन हुन्छ', उनले भने, 'दिनभरी एक एक वटा टेन्सनमा होइन्छ साँझ गर्ल्फ्रेन्ड भेट्दा फन गर्न मनलाग्छ त्यो भएर वाइन पिउने हो ।

उनका अनुसार, आफ्नो जेनेरेसनको सवैले वाइन पिउने गरेका छन् । वाइन भलाद्मीहरुको लागि वनाइएको सफ्ट डि्रङ्स भएकाले 'युथ' हरुले मनपराउने गरेका हुन् । उनले आफ्नो जेनेरेसनको प्रायले वाइन पिउन थालेकाले आफूले पनि वाइन शुरु गरेको वताए । मतलव देखासिखी ? 'त्यस्तो पनि होइन तर इन्करेजमेन्ट', उनले भने । वाइनले स्मार्ट महशुस गराउने उनले वताए ।

वाइन पिएपछि के गर्न मन लाग्छ ? मेरो अर्को प्रश्नमा नित्यानले भने, 'हास्न मनलागछ । फन गर्छु । नेपाली वोल्दीन । गर्लफ्रेण्डसँग फ्ल्र्टिङ गर्न मन लाग्छ ।' आधा घण्टाको गफपछि शेर्पामलबाट विदा हुदै गर्दा उनले आफ्नी गर्ल्फ्रेन्ड को नम्वर दिए वाइन वार्ताका लागि ।

नित्यानले मैले फोन गर्ने वताइसकेकाले रुजिनाले खुलेरै कुरा गर्न थालिन् । उनले केटाहरु जति केटीहरु वाइन नपिउने भएपनि विस्तारै केटीहरु पनि वढ्न थालेको वताइन् । भनिन्, 'संगतको कुरा हो, साथीहरु सवै खाने भएपछि म खान्न भन्न सकिन्न अनि त खानेको सख्या वढिहाल्छ नि ।' मतलव देखासिखीबाट वाइन खाने केटीहरु वढेको हो ? 'हैन देखासिखी भन्दा पनि मोडर्ननाइजले यस्तो भएको हो' उनले भनिन्, 'सवैले खाइरहेको हुन्छ कति ठाउमा वाध्यताले पनि खानु पर्ने हुन्छ ।' उनलाई वोइफेन्डसँग वसेर वाइन खादा मजा लाग्ने रहेछ । भनिन्, 'उ (नित्यान) मात्रै हुदा इजि फिल गर्छु तर अरु केटा साथीहरुसँग मलाई इजी लाग्दैन ।' रुजिनालाई ग्रुपमा घुलमिल हुन वाइनले सहयोग गर्छ भन्ने लाग्दो रहेछ । अलिअलि पिएपछि मनको कुरा खुल्ने अनि सवैसग नजिकको महशुस हुने उनले वताइन् ।

अब लागौ न्युरोडस्थित 'रिभल्विङ रेष्टुरेन्ट' तिर नै । सुसान्तलाई पर्मानेन्ट प्रेमिका चाहिएको रहेछ जुन अहिले सुमिकालाई भेटेपछि पुरा भएको छ । 'उनलाई पाउनु अघि धेरैसँग लभ गरियो', उनले भने, 'तर, के के नमिलेर कसैलाई लाइफ पार्टनर वनाउन सकिएन ।' लभ भनेको वाइनजस्तै त हो । कसरी ? वाइनले स्वादका कारण पारखी वढाउँछ, लभले फिलिङ्सका कारण ।

वाइनको इतिहास नेपालमा त्यति पुरानो छैन । तर लभको कसैलाई थाहा छैन । 'लभ र वाइनको अर्को फिचर पनि मिल्छ', नित्यानले भने । स्वभाविक रुपमा प्रश्न जन्मियो, के ? 'वाइन जति पियो त्यसको मात त्यति नै गाढा हुन्छ' नित्यानले भने, 'लभ पनि जति पुरानो भयो त्यसको असर त्यति नै गाढा हुन्छ ।'

तीन बर्षदेखि वाइन खान थालेका उनीहरुको दैनिकी भने वाइन होइन । 'महिनामा ७ पल्टसम्म खान्छौ', कम वोल्ने सुसान्तले वाइनको मातसँगै मुख खोले, 'कति खाइयो खाइयो तर व्रान्ड कुनैको याद छैन ।' वाइनको स्वाद एकै हुने भएकाले व्रान्ड याद नभएको उनले बताए । 'फेरी नाम पनि अप्ठ्यारा हुन्छन् वाइनको' सुसान्तले थपे, 'रेड र ह्वाइट थाहा छ वस् ।' मदिरा व्यवशायी श्रेष्ठका अनुसार, पछल्लो समयमा वाइनको माग विपत्तासँग वढेको छ । उनले नेपालमा वाइन कति खपत हुन्छ भन्ने तथ्यांक कसैसँग नभएपनि नक्कल गर्ने वानीका कारण पछिल्लो केही बर्षदेखि वाइनको माग अत्याधिक वढ्न थालेको वताए ।

'वाइनले सेक्स अपिल गर्दो रहेछ' एकाएक प्रशंग वदल्दै रुजिनाले भनिन्, 'वाइनले ओठ पातलो र गाला रातो वनाउँछ ।' उनको कुरामा सुसान्तले सहमति कसरी नजनउन् । उनले भने, 'एक्ज्याक्ट्ली, वाइनमा केटीहरु सेक्सी देखिन्छन् नि ।' प्रतिउत्तरमा रुजिनाले भनिन्, 'केटाहरु प्नि ।'

'वाइनले सेक्सुअल डिजायर वढाउछ भन्छन् नि ?' मेरो प्रश्न खस्न नपाउदै सुमिकाले भनिन्, 'केटाहरुको होला केटीको त होइन ।' उनको हत्तपत्त आएको जवाफले हामी माझ हाँसो फैलियो । हाँसो थामिएपछि नित्यानले भने, 'यसको मतलव केटीहरुलाई डिजायर नै हुदैन है ?' फेरी हाँसो थामिदैन । 'मैले त्यसो भनेको होइन' उनले भनिन्, 'आइ मिन, वाइन खाएको वेला हुदैन, जस्ट लभ फिलिङ्स मात्र वढी हुन्छ ।'

केटाहरु वाइन थोरै खाएपनि मातेको नक्कल गर्ने कुरामा दुवै केटीहरु सहमत भए । केटाहरुले प्रतिवाद गरेनन् तर उनीहरुले भने, 'केटीहरु लागे पनि नलागेको नाटक गर्छन् ।' कुरा वरावर ।

'वाइन र केटीमा कुन वढी नसालु' मैले सोधे । केटीहरुले वाइन भने केटाहरुले केटी । मत वाझियो । 'मलाई त लाग्छ दुवै उस्तै हुन्' नित्यानले भने । कसरी ? 'वाइनमा अल्कोहल हुन्छ त्यसै नसालु हुने भयो । केटीहरु सेक्सी हुन्छन् त्यो पनि नसा नै हो', उनले गर्ल्फ्रेन्डले कुट्ने हुन्की भन्ठानेर होला दुवै हात समातेर भने । 'हाउ फन्नी एन्सर' उनकी गर्ल्फ्रेन्डले भनिन् ।

रातको नौ वजिसकेको थियो । पानी पनि थामिएकाले रेष्टुरेन्ट विस्तारै पातलिन थाल्यो । फेरी कुनै दिन केटी र वाइनको विषयमा कुरा गर्ने अघोषित वाचा गर्दै हामी वतियौ आआफ्नो वाटो ।
स्रोत : नागरिकन्यूज डटकम

नगरकोटमा खुसीका क्षणहरु साट्दा...

2009-12-15T03:31:00.009-07:00

मैले कलमले डायरीमा सूर्योदयको सुन्दरता, संगीतको ताल र कम्मरको मर्काइलाई शब्दहरुमा उनीरहें र क्यामराको क्यान्भासमा कैद गरिरहेँ ।

-राजीव आचार्य

संधैजसो 'कलेज ड्रेस' मा देखिने साथीसंगीहरु 'आउट डे्रस' मा सजिएका थिए । सबैजना 'हयापी मूड' मा थिए । अनुहारमा गुलावी चमक अनि ओठमा हिमालको जस्तो मुस्कान । कोही सेल फोनमा कुरा गरिहेका थिए कोही भने ''सबै साथीहरु कतिबेला भेला हुन्छन् ?'' भनेर प्रश्न गरिरहेका थिए । कोहीचाहिं आˆनै साथीको 'लुक' को बारेमा चर्चा गरिरहेका थिए, '' यू लुक सो क्युट ।'' कलेज अगाडिको 'मेन रोड' मा उभिएर एकआपसमा कुराकानी गरिहेका थिए, उनीहरु । त्यहाँको परिवेशलाई नियाल्दा साथीहरु बिजुली वेगमा नगरकोट पुग्न पाए हुन्थ्यो भन्ने मनस्थितिमा थिए भन्ने अनुमान लाउन गाह्रो थिएन ।

प्रसंगको हो-मदन भण्डारी मेमोरियल कलेजमा अध्ययनरत कक्षा १२ का विद्यार्थी साथीहरुले नगरकोटमा वनभोजको । वनभोजमा ६० जनाभन्दा बढी साथीहरु सहभागी भएका थियौँ । मंसिर २० गतेको विहान साढे ६ बजेको मिर्मिरे उज्यालोमै हाम्रो बस कलेजबाट नगरकोटतर्फ हुइँकिदै थियो । चिसो हावासँग सुसेली खेल्दै हामी २ घण्टाको यात्रापछि रमणीय स्थान नगरकोट पुग्छौ । बस काठमाडौंबाट पूर्वतिर हुइँकिंदै गर्दा यात्रारत साथीहरुले नाच्ने र गाउने गरेर रमाइलोका लागि खाता खोलिसकेका थिए । साथीहरुले जिन्दगीका घुम्तीहरु प्ाार गरिरहेका बखत हाम्रो बसले पनि नगरकोटको घुम्तीहरु पार गर्दै थियो । घुम्तीमा बस मोडिदा नाच्दै गरेका साथीहरु कमिलाको गोलाभै+m एकै ठाउँ सोहोरिन पुग्थे । तर पनि उनीहरु नाच्न छाड्दैनथे ।

नगरकोट पुगेपछि काठमाडौँको कोलाहलबाट मुक्त हुनुको आनन्दको त बेग्लै थियो नै । त्यससँगै रेकर्डेड संगीतमा गाउँदै र नाँच्दै गरेका साथीहरुको भीडको उल्लासको मज्जा पनि बेग्लै थियो । विहानपख भएकोले नगरकोटको टावरमा चढेर विहानीको सूर्योदयलाई हेर्नेहरुको पनि भीड थियो । 'टावर' बाट टाढा-टाढाका बस्ती र हिमालहरुको सुन्दरतम् दृश्यहरु अवलोकन गरेर आनन्द लिन सकिन्थ्यो । साथीहरुको रंगीविरंगी पहिरन सजिएका थिए । उनीहरुको ओंठमा मुस्कान फक्रिरहेका थिए ।

नगरकोटमा पुगेपछि हाम्रो वनभोजको टोली तीनभागमा विभाजन भयो । एउटा नगरकोटको टावरबाट प्राकृतिक रमणीयता नियाल्न थाल्यो । अर्को टोली संगीत र नृत्य व्यस्त रह्यो भने तेस्रो टोलीले खानेकुरा पकाउनमा आफूलाई व्यस्त बनायो । आफ्नो रुचिको रंगमा प्राकृतिक रमणीयताको रुचिलाई 'फ्युजन' गर्दै गरिने कामको आनन्द नै बेग्लै थियो । मदन भण्डारी मेमोरियलका लेक्चररहरु यमबहादुर दुरा, देवेन्द्र कार्की र नवराज दुन्गेलाको सहभागिताले त्यहाँको रमाइलो वातावरणमा थप बान्की थप्ने काम गर्‍यो । तीनजना सरहरुले अगुवाइ गरिरहनुभएकाले वनभोज निकै व्यवस्थित बन्यो । सरहरुसँगको रमाइलो कुराकानीबाट धेरै ज्ञानहरु प्राप्त गर्न सकियो । यस पिकनिकले हामीलाई शिक्षकहरुसँग घुलमिल हुन र रमाइलो गर्नुमा थप सहयोग गर्‍यो । सरहरु पनि हामीसँग नै हात मिलाएर नाँचिरहनु भएका दृश्यहरु निकै रोचक देखिन्थे । पसिना, धुलो र घामको प्रवाह नगरी दिनभर निरन्तर हामी संगीतको तालमा रमाइरहयौं ।

पत्रकारिताको विद्यार्थी भएको नाताले यसलाई कुनै संस्मरणको रुपमा उतार्न मेरो अन्तरमनले मलाई निकै झक्झक्याइरहेको थियो । यसअनुरुप मैले कलमले डायरीमा सूर्योदयको सुन्दरता, संगीतको ताल र कम्मरको मर्काइलाई शब्दहरुमा उनीरहें र क्यामराको क्यान्भासमा कैद गरिरहेँ ।

मैले त्यहाँ बिताइएका क्षणहरुलाई एउटा रिपोर्टरले जस्तै चनाखो बनेर अवलोकन गरे । कसले के गर्दैछ र कहाँ के हुँदैछ ? भन्ने कुरामा म निकै सर्तक थिएँ ।

दिनभरजसो 'म्युजिक सिस्टम' ले आराम पाएन । संगीतको तालमा नाच्ने बेलामा साथीहरु भनिरहेका थिए, "यो गीत भएन । अर्को गीत बजाउनुपर्‍यो ।" यसले सांगीतिक माहोलमा विविधता थप्ने काम गरिहेको थियो । क्यामरामा आफ्नो तस्बिर कैद गरेर सम्झनालाई जीवित बनाउने कुराहरुमा पनि कोही पछि परेका थिएनन् । साथीहरुसँग अँगालो मार्दै 'पोज' दिनेहरुको कमी कुनै थिएन । प्राकृतिक सौन्दर्यलाई आफूसँगै तस्बिरमा कैद गर्न पनि सबैलाई हतारो थियो । कोही सरहरुसँग तस्बिर खिचाउँदै थिए । धेरैको धोको थियो डिजिटल प्रविधिको सहायताले आफ्नो सम्झनालाई विश्वव्यापीकरण गर्ने । यस प्रयोजनका लागि कसैले हाई-५, कसैले फेसबुक त कसैले माइस्पेसको सहायता लिने बताइरहेका थिए ।

निलो आकाशमा उत्तरतिर सेताम्य हिमाल लहर मिलाएर हाँसिरहेको देखिन्थ्यो । यसले वातावरणमा बेग्लै मादकता थपिरहेको थियो । विद्यार्थीहरु त्यही लहरमा सरहरुको सहायतामा रंग भरिरहेका देखिन्थे । हाँसोको फोहोरा एकसाथ क्षितिजमा गुन्जायमान हुन्थ्यो । यी क्षणहरुलाई शब्दमा उतार्न गाह्रो छ ।

हिमाली श्रृखला हेर्दा धेरै साथीहरुका कौतुहलता थियो नम्रताले टल्किरहेको हिमाल देख्ने बितिकै भनिन्,"आहा कति राम्रो हिमाल हगि । कति चिसो हावा । कति राम्रो ठाउ हगि ।" नजिकै रहेकी शिवानी भट्टराईले प्रश्न गरिहालिन्, "तिमीले आजसम्म यस्तो देखेको थिएनौ ?" "अँह देखेको थिइन । हाम्रो चितवनमा त यस्तो छैन ।" नम्रता अधिकारीले जवाफ फर्काइन् । यस्ता धेरै संवादहरु सुन्न सकिन्थ्यो, त्यहाँ । पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्मका साथीहरु यस्तै किसिमका फरक-फरक अनुभूतिहरुसाटिरहेका थिए-समय र नगरकोटलाई साक्षी राखेर ।

मन मिल्ने साथीहरुको जोडी बनेर हातमा हात मिलाउँदै नाच्नेहरुको कमी थिएन । शिवानी र नम्रताले पटक-पटक हात समाएर नाचे । मैले पनि यस क्षणलाई गुमाउन चाहिन । त्यसैले म पनि नाच्नेहरुको भीडमा मिसिएँ । अनि जानीनजानी कम्मर मर्काउन थालें । उत्तम, धनञ्जय र रुपेशको जोडी पनि निकै रमाइरहेको थियो । अरु साथीहरुभन्दा अग्ला उत्तम शरीरलाई ठाउँ-ठाउँमा मर्काइरहेका थिए । क्लासमा निकै 'इन्टरएक्टिभ' ठहरिएका धनञ्जय बुढा पनि कम थिएनन् । नथाकुन्जेल नाचे, उनी । हाम्रो कक्षाकी जेहेन्दार साथी रोजिना भने पिकनिकमा त्यति सञ्चो नभएका कारण साथीहरुसँग त्यति रमाउन सकिनन् । तर पनि उनले साथीसंगीसँग नाच्ने मौका भने चुकाइनन् ।

हामीले २ बजेतिर खाना खायौँ । पेटमा खानेकुरा भरिएपछि रमाइलो गर्नतिर फेरि पनि जुट्यौं । थरी-थरीका नृत्यहरुले वातावरणलाई रोमाञ्चक बनाइरह्यो । बीच बीचमा छुट्ने हाँसोको पर्राले माहोलमा मोहनी थपिरहेको थियो । साथी धनञ्जय बुढाले गरेको माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालको 'क्यारिकेचर' त साँच्चै सुन्दर थियो । उनको 'क्यारिकेचर' सुनेर साथीसंगीहरुले भरपूर मनोरञ्जन लिइरहेका थिए । प्रचण्ड बनेर उनले गरेको 'क्यारिकेचर' ले वास्तविक प्रचण्डको झल्को दिन्थ्यो । त्यतिबेला प्रचण्डरुपी धनञ्जयलाई दमदार प्रश्न गरेर पत्रकारको भूमिका निर्वाह गर्ने सुजन पन्तको क्षमता पनि प्रशंसा गर्न लायकको थियो ।

रमाइलोमा भुल्दाभुल्दै दिन ढल्न लागेको पत्तै भएन । घाम पश्चिमी क्षितिजलाई भेट्न हतारिंदै थियो । हामी काठमाडौं र्फकने तयारी गर्दै थियौं । साँढे चार बजेतिर हाम्रो गाडी नगरकोटबाट ओरालो र्झन थाल्यो । गाडीमा बजेका गीत र साथीसंगीको रमाइलो हान्साएथत्ताले हाम्रो फिर्ती यात्रामा रौनक थप्दै थियो । हाम्रो गाडी जति जति काठमाडौंतिर हुइँकिंदै थियो, त्यति त्यति रमाइला पलहरु घट्दै थिए । गाडी काठमाडौँ आइपुग्यो । हामी काठमाडौं आइपुग्दा साँझ जवान बन्दै थियो । साथीहरु क्रमश आ-आˆनो गन्तव्यतिर लाग्न थाले । गाडी विस्तारै रित्तिदै गयो । मन भारी हुँदै गयो । अनि यसो सोंचे, थाहै नपाइकन वर्तमानका रमाइला पलहरु कति चाँडो इतिहास पो बनिसकेछन् । समयले क्वाप्लक्कै निलिदिएछ, हाँसो र खुसीका ती सुनौला पलहरु । अब त सम्झनामात्र बाँकी छ । तर पनि ती पलहरुको सम्झनाले मात्र पनि मेरो मानसपटलमा स्फूर्ति छाउँछ । समयको गर्भमा लुकिसकेका सुनाखरी सरहका ती सुन्दर पलहरु मेरो मानसपटलमा संधैभरि ताजै रहिरहनेछ, कहिले पनि मेटिने छैन । साँच्चै Û कहिल्यै पनि मेटिने छैन ... ।

(आचार्य मदन भण्डारी मेमोरियल कलेजका कक्षा १२ का आमसञ्चार तथा पत्रकारिताका विद्यार्थी हुन् ।)

यातनाको संस्कार

2009-12-15T02:40:00.001-07:00

-बलदेव भट्ट"बिहानी"
झ्यालहरु खोलिएका ढोकाहरु उघारिएका
राता गुलाबहरु रातो कपालमा फुलाउदै
नया युग खोज्ने शुरुवाती सुरुंग
क्रन्तिमय रातो गाउँकी,
म पत्रकार टिका बिष्ट!!

युगबोध गराउन रातो माटो लिपेर
रातो छाती बोकेको स्वायत्त रुकुममा
बलिदानीको पाठबाट शुरु हुन्छ
नया परिकल्पनाहरु को भयावह यात्रा
त्यही रातो गाउँकी,
म पत्रकार टिका बिष्ट!

नसोध है कसैले किन उज्यालो बिहान संगै
मलाइ मसाल स्वरहरुले हरियाली डाँडाहरु तिर बोलाए,
किन हातका औंलाहरु चिरेर गीत लेख्न लगाए
देउता पनि ढुंगा मात्रै त हुन् पाषाण बस्तिहरुमा
रातै रगत चाहिन्छ यातनाको संस्कार लाइ
रगतबिहीन बनाएर भिरमै लड़ाइएकी,
क्रान्तिमय लेककी,
म पत्रकार टिका बिष्ट!

शान्तिको फिक्री नगर हजारौं सिन्दुरहरु पुछिएका इतिहासहरुमा
युगका पन्ना-पन्ना मा फलेका बिष-वृक्षहरु
सेता, काला र राता अक्षर बोकेर
खोज्दैछन जुगका काला ओडारहरु,
कानुनहिनता मा लंगडो मेरो देशमा
यत्ति जाबो रगत बगाउदा के नै हुन्छ र?
भोलि सबै दासताको सांग्लोमा बाँधिएर
अबिश्वासका चौताराहारू मा फूलमाला बोकी उपस्थित हुनेछौं,
भन्दैछु यसरि नै दुर-भूगोलकी,
म पत्रकार टिका बिष्ट!

कुनै जुग थिए काला बुटहरु ले थिचिनु पर्थ्यो
आज आजादीमै भित्ताहरुमा निधार ठोकाईदै छन
समयको चिहान जिउंदै रहन्छ लेख्नेहरु को निम्ति
काला इतिहासहरुको देशमा काला फोसिलहरु भेट्टाइनुमा के आश्चर्य?
निहत्था आवाजहरु पराजयको घैंटोबाट तिर्खा मेट्दैनन
संगिनका पर्खालहरुमा मेरा आवाजहरु ठोकिएका छन
सक्छौ भने सुन अक्षरका उन्मादहरु,
लेख्दैछु पाषण प्रान्तकी,
म पत्रकार टिका बिष्ट!

खोपी बाटै पुजा खोज्ने एकहुल देवताहरुको अन्त्य
इतिहासले भर्खरै मात्रै हाम्रै अगाडी देखाएको छ,
निर्लज्ज आरति गर्दैनन् कलमका सारथिहरु
अक्षता नखोजे हुन्छ नास्तिकहरुका बस्तिमा
भक्तबिहीन बस्तिका खोपीका देवताहरु हो !
चुपचाप आगो हेरी बसे हुन्छ,
कलमहरु पानि मा आगो लगाउदै छन
समुल बिनाशको बिजारोपण गर्न,
न्यायिक सामाजको सिर्जना गर्न
फेरी पनि कोर्ने छन कालो बादलको आकृतिहरु
दुर-गाउँहरु बाट
पत्रकार टिका बिष्ट हरु!!

जोगबुढा, डडेल्धुरा
हाल: सिंगापुर

बादलभित्रको स्वर्ग

2009-11-25T03:47:00.002-07:00

- प्रतीक्षा कट्टेल

बादलुको घुम्टोले इलाम बजार छोपिदाँ
मैले सबलाई बिर्सेछु तिमीलाई सम्भिmँदा

गायक यम बरालले भनेजस्तै इलाम बजार प्रकृतिप्रेमीहरुका लागि प्रेमिकाजस्तै छ । नेपालको पूर्वी भागमा अवस्थित हरिया डाँडाकाँडाले ढाकिएको सुन्दर ठाउँ हो इलाम । पूर्वमा पश्चिम बङ्गालको पर्यटकीय ठाउँ दार्जीलिङसँग जोडिएको इलाम पश्चितर्फ धनकुटा र मोरङ जिल्लासँगको गाँसिएको छ । दक्षिणको सिमाना झापासँग र उत्तरतर्फ पाँचथरसँग जोडिएको इलाम नेपालको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य हो । १७०३ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको इलाममा मध्यम किसिमको हावापानी पाइन्छ । बिहानीको सूर्योदयको मनमोहक दृश्य र बङ्गालको खाडीतिरबाट बहने कुहिरोले इलामको सुन्दरतामा चमक थपिरहेको हुन्छ । इलामलाई बादलभित्रको स्वर्ग भन्दा फरक पर्दैन ।

मौसमी दृष्टिकोणले वातावरण ओसिलो भएपनि यहाँको प्राकृतिक सुन्दरता, भू-बनोट र चियाबगानको हरियाली हेर्न पाएपछि त जोकोही पनि आनन्दले नरमाइरहन सक्दैन । विशेषगरी मनोमोहक देखिने चियाबगानहरुले इलामलाई स्वर्गजस्तै बनाएका छन् । प्राकृतिक सुन्दरताबारे इलामको जति बखान गरेपनि कमै हुन्छ । धार्मिकस्थलहरुले पनि इलामलाई थप सुन्दर बनाएका छन् । त्यसैले यो घुमफिर र पर्यटकीय क्षेत्रका हिसाबले पर्यटकहरुको महत्वपूर्ण गन्तव्य बन्दै आएको छ । इलाम छोटो र लामो समय दुबैका लागि राम्रो गन्तव्य हो । यस ठाउँले सबैलाई मोहनी लगाएरै छाड्छ ।

इलाममा प्राकृतिक सौन्दर्यताको दृश्यावलोकन गर्ने स्थान धेरै भएकाले कम्तीमा पनि १२ दिनको समय निकालेर जाँदा राम्रो हुन्छ । सबैतिर यातायात पुगेकोले आउन-जानका लागि कुनै चिन्ता लिनुपर्दैन । काठमाडौँबाट गाडीमा जाँदा इलाम पुग्न एकदिन लाग्छ भने विमानमा जानेहरु एक घण्टामै झापा र त्यहाँबाट साढे तीन घण्टाको मोटर यात्रापछि इलाम पुग्छन् । इलाम बजार विकसित भएकोले खान र बस्नका लागि कुनै अप्ठ्यारो पर्दैन । यहाँ प्रशस्त रेष्टुराँ र होटलहरु छन् । खाना पनि विभिन्न स्वादका पाइन्छन् ।

यसबाहेक इलाम घुम्दा अरु फाइदाहरु पनि छन् । यो ठाउँ अदुवा, अमलिसो, अकबरे, ओलन, खुर्सानी, आलु आदिका कारण पनि प्रख्यात छ । कन्याम, माइपोखरी, सन्दकपुर, श्रीअन्तु, सिद्धीथुम्का आदि छुटाउनै नहुने ठाउँहरु हुन् ।

कन्यामः
इलाम बजारदेखि डेढघण्टाको दूरीमा रहेको कन्याम इलामको ज्यादै लोकपि्रय र सुन्दर ठाउँ हो । कन्यामका डाँडापाखालाई हरिया चिया बगानहरुले निकै सुशोभित बनाएका छन् । यो ठाउँमा घुम्ने र वनभोज जानेमात्र नभएर सुटिङ गर्नेहरुको पनि भीड लागेको हुन्छ ।

कन्याम चियाबगानबाट नजिकै देखिने कञ्चनजङ्घा हिमालको दृश्यले झनै मोहित बनाउँछ । इलाम बजारबाट बिहानै हिँडेपछि कन्याम घुमेर साँझ इलाम बजार नै र्फकन पनि सकिन्छ । होटल र रेष्टुराँहरुको व्यवस्था भएकाले एकरात यतै बिताउन पनि सकिन्छ ।

माइपोखरीः
इलाम बजारबाट उत्तर १५ किमीको दूरीमा रहेको पवित्र धार्मिकस्थल हो माइपोखरी । इलामडाँडामा रहेको नौकुने पोखरी वरिपरिको वनजङ्गल अत्यन्त मनमोहन देखिन्छ । करिब एक माइलको गोलाइमा रहेको उक्त पोखरीमा विभिन्न जातका रङ्गी-बिरङ्गी माछाहरुले खेलिरहेको दृश्य कम सुन्दर र रोचक लाग्दैन । सातहजार फिट उचाइमा रहेको उक्त पोखरीका छेउछाउमा देवीदेवताका मन्दिरहरु पनि छन् । यहाँ धेरै सन्त महात्माहरु पनि बस्दै आएका छन् । त्यसकारण मानिसहरु यो ठाउँलाई धार्मिक दृष्टिकोणले निकै महत्वपूर्ण मान्दै आएका छन् ।

सिजनमा राता गुराँसका थुँगाहरुले सजिएका बोटहरुले यस ठाउँको सौन्दर्यता बढाउँछन् । यतिमात्र नभएर माइपोखरीलाई जैविक विविधताको हिसाबले पनि धनी मानिन्छ ।
यहाँका अनेक प्रकारका जीवजन्तु र बोटविरुवाहरुले आफ्नो जीवनचक्र चलाइरहेका छन् । त्यसैले धार्मिक तथा प्राकृतिक हिसाबले महत्वपूर्ण क्षेत्र मानिएको यो ठाउँमा आन्तरिक र बाह्य पर्यटकहरुको ठूलो भीड लाग्नेगर्छ ।

यहाँका बासिन्दाहरुले पर्यटकहरुलाई पाहुनाजस्तै सत्कार गर्छन् र कुनैपनि सुविधाको कमी हुन दिँदैनन् । यहाँ खान र बस्नका लागि कुनै समस्या पर्दैन । नौकुने पोखरी माइपोखरीमा नौवटा देवीहरुको बास रहेको जनविश्वास रहँदै आएको छ ।

सन्दकपुरः
१२ हजार ७२ फिटको उचाइमा रहेको सन्दकपुर पुग्न इलाममाबु, माइमजुवा हुँदै जानुपर्छ । माइखोलाको मुहान सन्दकपुरलाई इलामको विशिष्ट पर्यटकीयस्थलका रुपमा लिइन्छ । त्यसैले यहाँ पर्यटकलाई यातायातको सहज सुविधा दिनका लागि स्थानीयस्तरबाट मोटरबाटो बनाउने पहल पनि भइरहेको छ । कञ्चनजङ्घा हिमालको दृश्यावलोकनका लागि महत्वपूर्ण मानिने सन्दकपुर भारतीय पर्यटकहरुको बाक्लो उपस्थिति रहने ठाउँ हो ।

सिंहलीला, पर्वतश्रृङ्खला, महाभारत पर्वत श्रृङ्खला, दार्जीलिङ, मधेस र सिक्किमको मनोरम दृश्य देख्न सकिने भएकोले सन्दकपुर क्षेत्रलाई राष्ट्रकै महत्वपूर्ण पर्यटकीयस्थल मानिन्छ । पर्यटकीय क्षेत्र भएकाले यहाँ आगन्तुकहरुका लागि खान र बस्नको राम्रो सुविधा छ ।

श्रीअन्तुः
श्रीअन्तु पनि इलामको महत्वपूर्ण पर्यटकीयस्थल हो । यो नेपालको यस्तो स्थान हो, जहाँ सबैभन्दा पहिले सूर्योदय हुन्छ । त्यसैले सयौँ मानिसहरु सूर्य उदाएको हेर्न बिहान सबेरै सन्दुक आउँछन् । श्रीअन्तु पर्यटनका लागि निकै महत्वपूर्ण र विकसित ठाउँ हो । यहाँ बेलाबेलामा श्रीअन्तु महोत्सवको आयोजना गर्ने गरिन्छ । यसबेला यहाँ मानिसहरुको निकै ठूलो भीड लाग्छ ।
पर्यटकहरु यहाँको सुन्दर दृश्यको आनन्द लिन निकै आतुर देखिन्छन् । क्यामराको क्लिक-क्लिकसँग खुब रमाउँछन् उनीहरु । लेन्सबाट पहिलो सूर्योदयको किरणलाई नाप्दा र लेन्सबाट त्यसलाई तस्वीरमा कैद गर्दाको आनन्द बेग्लै हुन्छ ।

सवारी साधनलगायत पर्यटनका लागि आवश्यक पूर्वाधारको राम्रो सुविधा भएकाले फिक्कलदेखि मोटरबाटै यहाँ पुग्न सकिन्छ । समुद्रको सत्तहबाट निस्कदै गरेको सूर्यको उषाकिरणले श्रीअन्तुलाई स्पर्श गर्दा लाग्छ- यो दुलहीझैँ सिँगारिएको छ । यतिबेला दृश्यावलोकन गर्नेहरु सहजै स्वर्गमा भएको अनुभूत गर्छन् । त्यतिमात्र नभएर यहाँका स्थानीय बासिन्दाहरुको खेतीबाली र खर्साङको बगान पनि निकै आकर्षक देखिन्छ । नेपालकै महत्वपूर्ण पर्यटकीय क्षेत्र भएकाले यहाँ खान-बस्नको राम्रो सुविधा छ ।

सिद्धीगुम्बा
इलाम बजारदेखि पश्चिम दिशातर्फ रहेको सिद्धीगुम्बा धार्मिक र पर्यटकीय दुवै हिसाबले निकै महत्वपूर्ण ठाउँ हो । यहाँ सिद्धीगुम्बा देवीको मन्दिर पनि रहेकाले दर्शनका लागि सयौँ पर्यटकहरु आउने गर्दछन् । सिद्धीदेवीको दर्शक गर्दा आफ्ना इच्छाहरु सबै पूरा हुने जनविश्वास छ । यतिमात्र नभएर यहाँबाट सूर्योदय र सूर्यास्त दुवैको सुन्दर दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ । छ हजार फिटको उचाइमा रहेको सिद्धीगुम्बाका हरियाली फाँटहरु र विभिन्न जनजातिहरुका धार्मिक तथा साँस्कृतिक स्वरुपहरु देख्न र अवलोकन गर्न पनि यो ठाउँ निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ । मोटर र पैदल दुवै यात्रा गरेर यहाँ पुग्न सकिन्छ ।

सिद्धीगुम्बा पर्यटकीय स्थान भएकोले यहाँ खान र बस्नका लागि चिन्ता गर्नुपर्दैन । पैदल हिँड्दा इलाम बजारबाट तीन घण्टामा यो स्थानमा पुग्न सकिन्छ भने मोटरमा लगभग दुई घण्टा लाग्छ । सिद्धीगुम्बा एउटा त्यस्तो गाउँ पनि हो, जहाँबाट इलाम जिल्लाका सबै ४८ गाविस देख्न सकिन्छ ।

स्रोत नेपालीपत्र डटकम

Colourful Godawari

2009-11-17T00:16:00.004-07:00

If you are thinking of a short outing, Godawari can be one of the options for you. Godawari is located in South belt of Lalitpur district, 10 Kilometer south from Kathmandu. You will find this place mesmerising where varieties of flowers will be smiling at you.

It won't be otherwise if you name it "Capital of the Flowers". Are you interested at the study of bio-diversity? No problem. There are so many plants the name of which you might not have heard. Godawari is itself a botanic garden.

Godawari is quiet and peaceful spot for a walk or just for a picnic. If you are interested to write literature and searching a company of nature, Godawari will be the best place where your emotions will be recollected in the tranquility.

Godawari Kunda (Pond) is one of the attractions for the visitors. Godavari has a sacred spring and the hill behind it. Every year, 12 thousands pilgrims visit Godawari for holy bathe. Pulchowki Mai Temple and Shanti Ban Buddha are other spots to visit in Godavari. Shanti Ban Buddha has a huge golden statue of Buddha.

In Godavari, there are many other things to see and few of them are the Shrine of Bishankhu Narayan which is one of the most important shrines in the valley. Phulchowki Mountain is 2760m High Mountain which is the highest point around the valley from where magnificent views can be enjoyed. Phulchowki is famous as a home of 570 species of flower plants. One third of all the birds of Nepal and last surviving cloud forest can be found in Phulchowki. Phulchowki Mountain is more famous for its spring-seasoned flowers particularly red and white rhododendrons.

There are many ways to reach Godavari, just take a local bus from Lagankhel or Satdobato. You will reach Godawari after a one hour drive. Visitors can also spend few days in resorts at Godawari.

Either for dating, picnic or any short outing, Godawari visit will make your break joyful.

Text & Photo Janak

डेटिङ स्पट बन्दैछ पोखरा

2009-10-29T06:30:00.006-06:00

- सञ्जीव गिरी

पोखराको सिर्जनाचोकमा आफ्ना ब्वाइफ्रेण्डसँगै भेटिएकी मेगा लामाका शब्दमा पोखरा सबैभन्दा राम्रो 'डेटिङ स्पट' हो, जहाँ प्राकृतिक सुन्दरताको आनन्दमा माया साट्न पाइन्छ ।

पृथ्वीचोकका बिमल गुरुङ माया फुलाउने र फलाउने राम्रो गन्तव्य मान्छन् पोखरा । भन्छन्- "काठमाडौँदेखि पोखरासम्म युवायुवतीहरु आफ्नो माया साट्न आउँछन् । यो त 'लभस्पट' बनिसक्यो । यहाँ आएपछि युवायुवतीहरु आफ्नो मायामा प्राकृतिक सौन्दर्यका कारणले मलजल पुग्ने विश्वास गर्छन् ।"

भर्खरै प्लस टु सकेर काठमाडौँबाट लिभिङ टुगेदर बस्न पोखरा पुगेकी चाबहिल निवासी सीतु नेपालले पोखरा 'सेक्सी' स्पोट भएको बताइन् । उनको विचारमा हनिमुन मनाउन धेरै मान्छेहरु पोखरा आउनुको कारण यही हो । भन्छिन्- "यो अरु ठाउँको तुलनामा बढी ओपन र आकर्षक छ । त्यसैले पनि यो ठाउँमा लिएको आनन्द अरु ठाउँको भन्दा निक्कै फरक छ ।

लेकसाइडमा रेष्टुराँ चलाउँदै आएका सुमन परिवर्तित पोखराको बयान गर्दै भन्छन्- "यहाँ एक अर्कालाई चुम्बन गर्नु, अँगालोमा कस्नु, अर्काको स्पर्शमा रमाउनु नयाँ कुरा रहेन ।"

पर्यटकीय नगरी पोखरा प्राकृतिक सौन्दर्यता भरिपूर्ण ठाउँ हो । माछापुच्छे हिमालय रेञ्जदेखि सारङकोट र फेवातालको मोहनीले सबैलाई लोभ्याउँछ । पश्चिमा देशहरुबाट आएका पर्यटकहरुको बाक्लो उपस्थिति रहने यो शहरलाई आधुनिक जीवनशैलीले विस्तारै गाँजिरहेको छ । नेपाली पुरातन, रुढीवादी सँस्कृति र मूल्य मान्यतालाई ठाडो चुनौती दिँदैछ यो शहर । यहाँका युवायुवतीहरु निष्पिmक्री चराझैँ खुला संसारमा रमाउन चाहन्छन्, जहाँ कुनै रीतिरिवाजका बन्धनले नछेकून् ।
यतिखेर त्यस्तै समाजको झल्को दिँदैछ पोखरा शहर । यहाँका युवायुवतीहरु विदेशी पर्यटकजस्तै देखिन्छन् । केटीसँग सार्वजनिकस्थलमा हिड्न बन्देज भएको नेपाली समाज निकै पर पुगिसकेको भान हुन्छ । युवायुवतीहरु एकअर्काको अगालोमा कस्सिएर हिडिरहेका भेटिन्छन् । शहरमा छोटा पहिरन र पारदर्शि लुगा लगाएर निर्धक्क हिडनेहरु तमाम भेटिन्छन् ।
पोखराको युवाजमातको जीवनशैली फेरिएको छ । 'विवाह' होइन, 'लिभिङ टुगेदर'को अभ्यास थाल्दैछन् उनीहरु । 'सेक्स' र 'डेटिङ'को मामिलामा पनि नयाँ जेनेरेशन उदार बन्दै गएको छ । पर्यटकहरुको नक्कल गर्दै युवायुवतीहरु लिभिङ टुगेदर रिलेसनसीपसम्म पुगेका छन् ।
घडीले साँझको पाँच बज्न लागेको सङ्केत गरेको थियो । सनसेट हेर्न आफ्ना प्रेमीसँग कस्सिदै बाइकमा फेवातालको यात्रामा निस्केकी थिइन् रमा गुरुङ । सधैजसो साँझपख फेवाताल पुग्ने रमा र नरेशको जोडी फेवाताल छेउमा गफ गर्दा ठूलो आनन्द प्राप्त हुने बताउँछ । रमा भन्छिन्- "यहाँ आउँदा हामी एकअर्कालाई भुल्छौँ र मायाको बेग्लै आनन्द आउँछ ।"
उनीहरुजस्तै कैयौँ जोडीहरु सारङकोट, फेवाताल, बेगनास ताल र सेती नदी छेउछाउका रमाइला स्थानहरुमा माया साटिरहेका भेटिन्छन् । अधिकांश कलेज पढ्ने युवायुवतीहरु एकान्त र रमाइलो ठाउँको खोजीमा भेटिन्छन् । तालको छेउछाउमा माया साट्नेहरु पनि धेरै भेटिन्छन् । एकान्त ठाउँमा मायालुलाई अङ्कमाल र चुम्बन गरेका दृश्यहरु निकै रोचक देखिन्छन् । "चुम्बनको स्पर्शमा एकअर्कालाई भुल्नु अब नयाँ कुरा रहेन"- तालको संरक्षणमा खटिएका कर्मचारी प्रकाश अर्यालले भने ।
सार्वजनिक ठाउँमै किस गर्ने सँस्कृतिले पोखरेली युवायुवतीहरुलाई थप खुल्ला बनाएको छ । बेगनास तालछेउमा चिया पसल चलाइरहेका गोपी गुरुङ भन्छन्- "आजकलका टिनएजरहरुलाई पर्यटकहरुले झन खुल्ला हुन सहयोग गरेका छन् । उनीहरुका क्रियाकलापले पोखरेलीहरुको मनोबल बढाइरहेको छ । परिवारसँग आउन त लाजै लाग्छ ।"
पोखरा पर्यटकीय नगर भएकोले पर्यटकका कतिपय अपाच्य गतिविधि टुलुटुलु हेरेर बस्नुपर्ने बाध्यता भएको उनको भनाइ छ । "यसले गर्दा पोखरेली युवायुवतीहरु ओपन माइण्डेड भने हुन थालेका छन् ।"
लेकसाइड निवासी वसन्ती गुरुङ पनि अधिकांश केटाकेटीहरु सारङकोटमा जोडीसहित आउने गरेको बताउँछिन् । भन्छिन्- "अधिकांश टिनएज उमेरका केटाकेटीहरु यहाँ आउँछन्, जो अधिकांश समय आपसमा जिस्किने, अँगालोमा बस्ने र चुम्बन गर्ने गर्छन् ।"

पोखराको एकहप्ते यात्रा तय गरेर अमेरिकाबाट आएका जर्ज विन्गेट भने पोखरेली युवाहरुमा आएको यो परिवर्तनको मुख्य कारण पर्यटकहरु भएको कुरामा सहमत छैनन् । "पर्यटककै कारणले परिवर्तन आयो भन्नु गलत हो"- उनी भन्छन्- "सूचना प्रविधिमा आएको क्रान्तिका कारण पनि यस्तो परिवर्तन देखिएको हो ।" उनले पोखरामा मात्र नभई यस्तो परिवर्तन काठमाडौँ, धरान र इलाममा पनि देखिएको बताए ।
मेगा, बिमल र सीतुजस्तै तमाम युवाहरुको सबैभन्दा पहिलो रोजाइ पोखरा बनेको छ । यसले फेरिएको सामाजिक र साँस्कृतिक जीवनको पनि स्पष्ट चित्र देखाइसकेको छ ।
स्रोत: नेपालीपत्र डटकम

कस्ता सिनेमा रोज्छन् युवा

2009-10-26T02:06:00.008-06:00

सधैजसो फिल्म हलहरुमा धाइरहने ताप्लेजुङ्गकी रिता कार्की गोपीकृष्ण मुभिजको लामो भीडमा टिकटका लागि पर्खिरहेकी थिइन गएको शुक्रबार । कलेज डे्रसमै भेटिइकी उनी कलेज बंक गरेर फिल्म हल पुगेकी थिइन । हरेक शुक्रबार नयाँ-नयाँ हिन्दी फिल्म रिलिज हुने गरेकाले शुक्रबार हिन्दी सिनेमा चल्ने नेपाली हलहरुमा दर्शकहरुको बढी भीड लाग्ने गर्छ ।

रिताका अनुसार उनी हिन्दी फिल्मका अतिरिक्त अंग्रेजी र कोरियन फिल्महरुको समेत फ्यान हुन । भन्छिन्-'नेपालमा पनि अंग्रेजी र कोरियन फिल्म चल्ने हलहरुले राम्रै ब्यापार गर्न सक्थे तर हल नै छैनन् ।' उनको विचारमा हिन्दी फिल्मका दर्शकको जति घुइचो हुन्छ त्यति नै संख्या कोरियन र अंग्रेजी सिनेमा हेर्नेहरुको पनि छ ।

काठमाडौको सामाखुशीस्थित लिङ्कन कलेजका विद्यार्थी सन्दीप महर्जन भन्छन्-'राम्रो अंग्रेजी चलचित्र हेर्दा जति आन्नद आउँछ । त्यति आन्नद नेपाली सिनेमाले दिन सक्दैन् । विशेषगरी अंग्रेजी चलचित्रहरुमा रमाउने सन्दीप आफुले Leonardo de carpio र केन्ट विन्सलेट को टाइटानिक, लियोनार्दो कै द बास्केटबल डायरिज, आर्नलोदको अराउण्ड द वर्ल्ड इन ८० डेज र भोन डामीको स्ट्रीट फाइटरका दुवै सिरिज पाँचपटक भन्दा बढी हेरेको बताउँछन् । हिन्दी र नेपाली सिनेमा भने उनले अझसम्म हेरेका छैनन् । भन्छन्-'हिन्दी सिनेमामा कथाको बिचमा आउने गीत र नेपाली फिल्ममा स्तरीय साउण्ड र भिजुअल क्वालिटीका अभावका कारण मलाई हिन्दी र नेपाली सिनेमा मन पर्दैन ।' लिङकन कलेजकै अर्का विद्यार्थी रवि परिवारको विचार भने उनको भन्दा भिन्न छ । सिनेमाबारे रवि भन्छन्-'फिल्म भनेको समाजको ऐना हो । त्यसैले म प्राय सबै किसिमका फिल्म हेर्छु ।' फिल्म हल जान नरुचाउने रवि घरमा नै डिभिडीहरुको प्रयोग गरेर फिल्म हेर्छन । उनी आफुलाई फिल्मको किरो भन्न रुचाउछन् भन्छन्-'मलाई फिल्मको किरो भन्दा पनि हुन्छ । किनभने मैले अहिलेसम्म बजारमा उपलब्ध भएका प्रायजसो सबै फिल्महरु हेरेको छु ।' उनले ब्राड पीटको मिस्टर एण्ड मिसेज स्मिथ, जोन्नी डिपको Pirates of the carrifean,, अमिताभ बच्चन र आमिर खानको जगिनी उनलाई सबैभन्दा बढी मन परेका फिल्म हुन ।

ललितपुरस्थित युनाइटेड कलेजका विद्यार्थी विजय लामा पनि फिल्मलाई टाइमपासको सबैभन्दा राम्रो माध्यम भएको बताउँछन् । भन्छन्-'फिल्म टाइमपासको लागि सबैभन्दा राम्रो माध्यम हो ।' उनी कमेडी र एक्सन प्रधान फिल्मका फ्यान हुन । विजय कमेडी र एक्सन फिल्म रिलिज हुने बितिकै फिल्म हल धाउँछन् । भन्छन्-'सिनेमा हलमा गएर फिल्म हेर्दा जुन आन्नद छ त्यो घरमै डिभिडी चलाएर हेर्दा प्राप्त गर्न सकिदैन । त्यसैले म पटक-पटक पिल्म हेर्न हल पुग्छु ।' राम्रो फिल्म भनेर नाम लिन नचाहने विजय अक्षयकुमार र प्रणेश रावलको हेरा फेरी भने जतिचोटी हेरेपनि हाँसो उठ्ने बताउँछन् । भन्छन्-'यो सिनेमाको बेजोड अभिनयले जति पटक हेर्दा पनि बोर लाग्दैन ।'

हिन्दी फिल्मका अलावा कोरियन फिल्म हेर्नेहरुको सख्या पनि ठुलै छ । द क्लासिक, माइ स्यासी गर्ल, माई टियुटोर पmाइन्ड, वीनस्ट्रक, टु वियुटीफुल टु लाइ र इन्भर्सल टार्गेटजस्ता कोरियन फिल्महरु नेपाली तन्नेरीहरुका मन पराइएका फिल्महरु हुन ।

हिन्दी, अंग्रेजी र कोरियन फिल्ममा नेपाली तन्नेरीहरु चुर्लुम्मै डुबेका छन् । काठमाडौको बसुन्धरास्थित सुरज अडियो भिडियो सेन्टरका संचालक रामकाजीका अनुसार धेरैजसो युवाहरु अंग्रेजी, हिन्दी र कोरियन चलचित्रका डिभिडीहरु किन्छन् । उनका अनुसा पछिल्लो समयमा लभ आजकल, कमिने र तेरेसँगजस्ता हिन्दी चलचित्र, एक्सन प्रधान अंग्रेजी चलचित्र र कोरियन लभस्टोरी भएका फिल्महरुप्रति युवाहरु आकषिर्त छन् । विगत १० वर्षदेखि सीडि, डिभिडीको ब्यापार गर्दै आइरहेका रामकाजी भन्छन्-'४० कटेका मानिसहरुमात्र नेपाली फिल्मका सिडी किन्न आउछन् । युवाहरु भने हिन्दी, अंग्रेजी र कोरियन फिल्म किन्छन् ।

हुनत नेपाली फिल्महरु कसैले नहेर्ने भन्ने होइन । नेपाली पिल्मका दर्शकहरु पनि उतिकै छन् । राजधानीको जमलस्थित विश्वज्योती हलमा भेटिएको फिल्म पारखी तन्नेरीहरुको भीडमा भेटिएकी मनिषा राई, सम्भावना जोशी र शिताष्मा कार्कीको भनाइ छ,-'नेपाली फिल्म हेर्दै नहेरी यसको विश्लेषण गर्नु राम्रो होइन ।' श्रीकृष्ण श्रेष्ठको कहाँ भेटिएला हेर्न हल पुगेका उनीहरु यसअघि भूषण दाहालद्वारा निर्देशित कागबेनी, आलोक नेवाङ्गको सानोसंसार, भुवन केसीको म तिमीबिना मरिहाल्छु लगायत चलचित्रहरु निकै राम्रो बनेको बताए । उनीहरुका अनुसार नेपाली सिनेमा जगतमा यी सिनेमाहरुले नयाँ टे्रन्ड भित्र्याएका छन् । कागबेनी र सानो संसारले त हिन्दी सिनेमाहरुको तुलनामा स्तरीय भएकोमा उनीहरुको एकमत छ । भन्छन्-'कतिपय हिन्दी सिनेमाहरुको तुलनामा त कागबेनी र सानोसंसार त धेरै स्तरीय छन् ।' रिलिज हुने तयारीमा रहेको मेरो एउटा साथी छ ले पनि गुणस्तरीयताको उचाइ थप्ने उनीहरुको विश्वास छ । 'मेरो एउटा साथी छ पनि निकै स्तरीय फिल्म बनेको छ उनीहरुले एकश्वरमा भने ।

धेरै दर्शकहरु लगानीको अभावले गर्दा नेपाली सिनेमा हेर्न दर्शकको संख्या घट्दै गएको बताउछन् । तापनि समान प्रस्तुती शैली, कथावस्तुमा रहेको गोलचक्कर, पूरानो प्रविधीजस्ता कुराहरुले पनि नेपाली चलचित्रका दर्शकहरु घटेका हुन । फरक स्वादका चलचित्र निर्माण भए यसले राम्र्रै दर्शक तान्न सक्ने कुरा सानो संसार र कागबेनीजस्ता फरक प्रस्तुती र फरक स्वाद चलचित्रहरुले पुष्टि गरिसकेका छन् । यी फिल्महरुले ठुला शहरका हिन्दी र अंग्रेजी सिनेमा दर्शकहरुलाई पनि तानेका थिए । यसबाट के स्पष्ट हुन्छ भने नेपाली दर्शकहरुले नयाँपन खोजिरहेका छन् । क्वेस्ट इन्टरटेनमेन्ट अन्तर्गत जय नेपाल हलका बुकिङ्ग सुपरभाइजर मञ्जु गुरुङ्गका अनुसार कुमारी र जय नेपाल हलका ९० प्रतिशत दर्शकहरु युवा तन्नेरीहरु नै हुन । उनका अनुसार नेपाली युवाहरु बिशेषगरी पारिवारीक, कमेडी, लभ स्टोरी र एक्सन प्रधान चलचित्रप्रति बढी आकषिर्त छन् ।

दर्शकहरुको बाक्लो उपस्थिती रहने कुमारी र जय नेपाल हलमा नेपाली सिनेमाहरु भने चलाइदैन । मञ्जुका अनुसार-'टिपीकल नेपाली फिल्म हेर्न चाहने हाम्रो हलको टिकट रेट धेरै छ । जसका कारण नेपाली फिल्म हेर्न आउने दर्शक हत्तपत्त हाम्रो हलमा आउदैनन् । त्यसैले हामी सेलेक्टेड नेपाली फिल्म बाहेक अरु देखाउदैनौं ।' जे भएपनि नेपाली बजारमा स्वदेशी सिनेमा रुचाउनेहरु भन्दा विदेशी सिनेमा रुचाउने युवाहरुको जमात बढी छ ।

-संजीव गिरी

आकाशका परीहरु

2009-10-03T04:23:00.008-06:00

जमिनभन्दा माथिको संसार जहाँ हावा र त्यही हावासँग रमाउने पंक्षीहरुको संसार छ । हो त्यही पंक्षी र निलो आकाशको संसारसँग नाता गाँस्ने सपना । सपनामा त अझैसम्म नाता गाँस्न सकिएको छैन रे । पक्षी र बादलमात्र रमाउने संसारसँग मितेरी गाँस्दा कस्तो रमाइलो होला । सायद यस्तै कल्पना थियो सानो छँदा बाराकी सरु सिम्खडाको । त्यसैले होला उनी आकाश उडानका लागि अथक परिश्रम गर्दैछिन ।

रत्नराज्यलक्ष्मी क्याम्पसमा पत्रकारितामा स्नातक पढ्दै गरेकी सिम्ला बाराकी सरुलाई पढाइ र पेशा अलग-अलग भएकोमा कुनै पछुतो छैन । पत्रकारिताको पढाईसँगसँगै आकाशमा उड्ने सपना साचेर बानेश्वरको स्काईवर्ड टेनिङ्ग सेन्टरमा एयरहोस्टेजको टेनिङ्ग लिइरहेकी छिन उनी । सिमराको आकाशमा हवाई जहाज उड्दा उनलाई त्यही जहाजमा उड्न पाए हुन्थ्यो जस्तो लाग्थ्यो रे ? इच्छाहरु हवाईजहाजको आवाजसँगै कल्पनामा उड्थे । अब उनी कल्पनाको आकाशमा होइन यथार्थ आकाशमा उड्नेछिन र भन्नेछिन -बाबा, मामु म साच्चै आकाशमा उडे । अनि सिमरामा दुखजिलो गरेर उनलाई आकाशमा उडाउने इच्छा पालेर बसेका उनका अभिभावकहरु भन्ने छन् स्याबास नानु ।

फरक-फरक रुचीको यो संसारमा सामान्य जीवनभन्दा फरक जीवनशैली खोज्ने परम्पराको विकास हुदैछ । जागरिलो जीवनशैलीलाई माया गर्नेहरु पनि नभएका होइनन् । तर, यो मुलुकमा जागर पोख्ने ठाउँ नै कहाँ छ र ? समुन्द्र पारीका देशहरुमा भएको भए उनीहरुको चाहना समयमै पूरा हुन्थ्यो होला ? क्षेत्रपाटीकी बर्षा महर्जन हँसिलो मुहारमा मेरा यस्तै प्रश्नहरुको भीडमा थिइन । सायद, नेपाल उभो गतिमा लाग्यो भने उनको पौरख यो नेपालको लागि हुनेछ । सभ्य, शालीन र लोभलाग्दो नयाँ नेपालको परिचय बोक्ने आधुनिक युवती बन्नेछिन उनी, एयरहोस्टेज ।

बल्खुको बर्नहार्ट कलेजमा बिबिएस पढिरहेकी बर्षा स्काईवर्ड टेनिङ्ग सेन्टरमा आधुनिक सभ्यताको पाठ सिक्दैछिन । भन्छिन्-"मलाई एकछिन पनि फुर्सदमा रहन मन पर्दैन । एयरहोस्टेज ब्यस्त पेशा भएर नै मैले यो पेशा रोज्ने निर्णय गरेकी हुँ ।" फुर्सदिलाहरुको भीड भएको काठमाडौंमा बर्षा जस्तै सबै युवतीहरु भइदिएको भए । उनको यो ब्यस्त हुने सपना पूरा भएन भने के उनी पनि फुर्सदिला युवतीहरुको भीडमा भेटिएलीन त ? होइन, सायद उनी इन्जिनियर बन्नेछिन । भन्छिन्-"म एयरहोस्टेज हुन सकिन भने आइटीतिर लाग्छु ।

प्रतिष्ठित पेशा, ग्ल्यामर जीवनशैली देखेर आएका युवती पनि प्रशस्तै छन् । प्रसादी एकेडेमीबाट प्लस टु सकेर नेशनल मल्टिपल कलेजमा स्नातक अध्ययन गरिरहेकी पूल्चोककी सचिना महर्जन ब्यक्तित्व विकासका लागि आफूले यो पेशा अंगाल्ने सोच बनाएको बताउँछिन । उनकै सहपाठी अनिता रजक भने लोभलाग्दो र रमाइलो पेशा भएकोले आफूले एयरहोस्टेजको तालिम लिइरहेको सुनाउछिन । सेता दाँतहरुलाई रंगीन ओठहरुले ढाक्दै उनीहरु खुशीसाथ भन्दै थिए -'टेक्नीकल र आकर्षक पेशा भएकोले हामी एयरहोस्टेज बन्न चाहेका हौ ।' पंक्तिकारले मनमनै भन्यो गुड लक सचिना, गुड लक अनिता । तिमीहरुको आकाशमा फन्को मार्ने सपना ईश्वरले पूरा गरिदिउन् ।

भक्तपुरमा बसेर निक्लसन कलेजमा म्यानेमेन्ट पढिरहेकी विराटनगरकी स्रष्टीका अधिकारी अभिभावकको रुचीको रंगमा आफ्नो रुची मिसाउँदै बानेश्वरको टेनिङ्ग सेन्टर धाइरहेकी छिन । मलाई मेरा अभिभावकले नै एयरहोस्टेज बनाउन चाहनु भएको हो । तर यतिमात्र होइन मेरो रुची पनि त हो ।'-उनी आफ्नो कारण खोल्छिन । भक्तपुरदेखि नयाँ बानेश्वरसम्मको दैनिकयात्रा अझ बिहान कलेज पनि धाउनैपर्ने ओभरलोड हुदैन? ।'हुदैन त्यस्तो लाग्दैन सायद आफ्नो रोजाइको भएर पनि होला ।' स्रष्टीका भन्छिन् । दिल खोलेर मुस्कुराउँदै मेरो क्यामराको लेन्समा हेरिरहेकी सष्टीकालाई क्यामराको क्लिक-क्लिकसँगै पंक्तिकार काँचको सिसाबाट नियाल्दै भन्यो-क्याबात स्रष्टी भविष्यमा पनि यस्तै मुस्कुराइरहनु तिमीले ।

सिन्धुपाल्चोककी निर्मला आचार्यलाई त यो क्षेत्र अरु सबै क्षेत्रभन्दा एक्स्ट्रा लागेछ अनि चाबेलको बि्रलियन्ट कलेजको पढाइलाई थाती राख्दै एयरहोस्टेज टेनिङ्ग लिन थालिछन् । यसैगरी काठमान्डौको अर्को टेनिङ्ग सेन्टरमा यो पक्तिकारले भेटेका दीपा र बबिता भर्खरै टिनएज टेकेका युवतीहरु हुन् । डिल्लीबजारको पद्यमकन्या कलेजमा प्लस टु पढ्दै गरेकी दीपा र जनमैत्री कलेज कुलेश्वरबाट प्लस टु सिध्याएर स्नातकमा पढ्दै गरेकी बबिता दुवै दिदी बहिनीलाई एयरहोस्टेजको ग्ल्यामरले लोभ्यायो । अनि त्यही लोभले उनलाई टंगालदेखि बानेश्वरको विङ्स टेनिङ्ग सेन्टरसम्मको यात्रा तय गरायो । विशाल दुनियाँलाई आकाशबाट नियाल्न खुबै मज्जा लाग्छ उनीहरुलाई । प्राकृतिक सुन्दरता अझै त्यसलाई आकाशबाट नियाल्दा कस्तो अनुभूति होला । उनीहरु आफै रमाए साह्रै रमाइलो । उनीहरुले सोचेका छन् पहिलो फ्लाइटमा रहँदा उनीहरुलाई संसारै जितेको भान हुनेछ । र थोरै डर पनि लाग्नेछ ।

आखिर टन्नै दाम, छुट्टै परिचय, फरक ब्यक्तित्व, बेग्लै रंग, प्रतिष्ठा र ग्ल्यामर जस्ता विशेषताले नेपाली युवतीहरुको रोजाइ बन्न थालेको छ आकाश । हावामा कावा खान चाहने युवतीहरुका लाम फेसनदार पहिरनमा सजिएर राजधानीका एयरहोस्टेज टेनिङ्ग सेन्टर धाइरहेका देखिन्छ । केही समय अघिसम्म एयरहोस्टेजलाई नराम्रो पेशा मान्ने समाज पनि आज त्यसैमा आफ्नो इज्जत र परिचय खोज्न थालेको छ । फरिया, चोली र निधारमा रातो टीका लगाउने नेपाली युवतीहरुको शरीरमा टनक्क परेका आधा शरीर ढाक्ने लुगाहरु, खुट्टामा हिलटेक बुट, ओठमा लालीको रातो चमक, अनि आँखामा गाजलको टल्काई । निकै रौनक भेटिन्छ । चोलीको संस्कृतिक जालोमा अडेको यो समाजले आफ्नो काचुली फेर्दैछ ।

प्लस टु पछि नै अगाल्न सकिने पेशा भएकोले टिनएजर युवतीहरु यसमा आकषिर्त हुदैछन् । थोरै समय, धेरै पारिश्रमिक, आकर्षक पहिरन अनि फरक स्ट्यान्डर जस्ता आकर्षणले उनीहरुलाई एयर होस्टेज बन्ने सपनामा बुनिरहेको छ । ब्यूटी त बुढो भएपछि सकिन्छ, अनी के हुन्छ त ? पंक्तिकारले सोधेको प्रश्नको सबैले एउटै जवाफ फर्काए- त्यो बेलासम्म त लाइफ नै बनिसक्छ । यदि त्यसो भएन भने बिजनेश गर्नुपर्ला ।

प्रायजसो युवतीहरुले ग्ल्यामरलाई नै यो पेशा रोजाईको प्रमुख कारण ठान्छन् । वीङ्स एयर होस्टेज टेनिङ्ग सेन्टरकी निर्देशक इशा मर्धीकर्मी भन्छिन्-'ग्लाल्यामरस फिल्ड भएकै कारण यस क्षेत्रमा युवतीहरुको आकर्षण बढेको हो ।' स्काई वर्ड एयरहोस्टेज टेनिङ्ग सेन्टरकी निर्देशक रोजी भण्डारीको मत पनि उनको भन्दा फरक छैन । टेक्नीकल प्रोफेशन र ग्ल्यामर भएका कारण नै आधुनिक युवतीहरु एयरहोस्टेज तिर तानिन्छन- रोजी भन्छिन ।

आजभोली टिनएजर युवतीहरुको जमातमा भेटिने इशा । १८ बर्षको उमेरमै प्लस टु सिध्याएर एयरहोस्टेज पेशामा तानिएकी हुन उनी । उनी करिब ५ बर्ष आकाशको यात्रामा रहिन नेपालको आकाशमा मात्र होइन मलेसिया, दुवै अबुदाबी, कतारका आकाशमा समेत फन्को मारिन । रोजी भण्डारीको किस्सा पनि यस्तै छ उनी त १७ बर्षमै एयरहोस्टेज बनिन रे ? नेपालका आकाशका कुना-कुना उनको गन्तब्य बने रे । उनी रमाउँदै आफ्नो उडानलाई स्मरण गर्न थालिन ।

थोरै लगानी गरेर धेरै आम्दानी गर्न सकिने हुँदा अभिभावकहरु पनि आफ्ना नानीहरुलाई यस पेशामा लाग्न प्रेरणा भरिरहेका छन् । बग्रेल्ती खुलेका टेनिङ्ग सेन्टरहरुमा एयरहोस्टेजको आधारभुत तालिम १५०० हजारदेखि ३५ हजारसम्ममै पूरा गर्न सकिन्छ । अरु टेक्नीकल बिषयको तुलनामा यो सस्तो मानिन्छ । तर, यसका एडभान्स कोर्सहरु भने हेरी-हेरी मङ्गगा छन । ६ महिने डिप्लोमा, एक बर्षे डिप्लोमा कोर्सहरु अलि महङ्गो पर्ने बताउँछिन रोजी । उनका अनुसार १ बर्षे डिप्लोमाका लागि करिब १ लाख रुपैया खर्च गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसो भए उनीहरुको तलब कति छ त ? यो भन्दा धेरै एकै महिनामा २५ हजारभन्दा माथि कमाउन सकिन्छ रोजी थप्छिन ।

अर्कोतिर अहिले अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्सहरुले समेत नेपाली एयरहोस्टेज माग्न थालेपछि यसको बजार थप विस्तार भएको छ । लामो समयको द्वन्द्वबाट आजित भएको नेपालमा शान्तिको स्थापनासँगै नयाँ-नयाँ एयरलाइन्सहरु थपिदै छन् । विभिन्न एयरलाइन्सहरुमा ब्यापक सुविधाहरु बृद्धि गर्दै आफुतिर यात्रुहरु तान्ने होड नै चलेको छ । जसका कारण पनि एयरहोस्टेज बन्न चाहने युवतीहरुको भीड बढेको देखिन्छ ।

जनक तिमिल्सिना
timilsinajanak@gmail.com

जाभा, कफी र मायालु

2009-09-06T00:02:00.002-06:00

बीबीसी वल्र्ड न्यूज एकहोरो घन्किरहेको छ । फरक-फरक स्वादका कफीहरुले सबै टेबल अगाडि छन् । प्र्रेमिका नशालु आँखा, स्पर्श अनि कफीको स्वादअगाडि विश्वकै शक्तिशाली नेता बाराक ओबामाले मध्यपूर्वको देशहरुमा गरेको भाषणको कुनै तुक छैन । सोफामा पल्टिदै लिइने कफीको चुस्कीको स्वादको आन्नद नै बेग्लै । आइस कफी कसैले अडर गर्‍यो अनि मैले पनि भने आइस कफी । एकैछिनमा वियर र वाइनजस्तै आइस कफीको गिलास टेबलमा आइपुग्यो । दात ठन्काउने कफीको चुस्की हपहपी ठमेलको गर्मीमा अमृत नै मान्नुपर्छ । कफीको चुस्कीसँगै आँखाहरु अन्यत्र दौडन थाले ।

पंखा विस्तारै आफ्नो गतिमा एकहोरो हावा फालिरहेको छ । टेबलमा चुस्कीको स्वादमा मेरो कपालमा रौं हरु पनि रमाइरहेका छन् । तर, उनीहरु किन यसरी रमाइरहेका छन् त्यो बुझ्न त गाह्रो नै छ । सायद, गर्मी हटाउने हावाको स्पर्श पाएर पनि होला । आँखा एकैछिनमा सबैतिरको सयर गर्छन । आ-आफ्नो धुनमा मस्त छन् सबै । कसैले मायालुलाई अंगालोमा बेस्सरी कसेका छन् । कोही ल्याटपमा वाई फाइको प्रयोग गर्दै च्याट गर्दैछन् । कोही बिजनेश, कोही आफ्नो भाबी लाईफबारे पनि योजना बुनिरहेका छन् । मन्द स्वरमा यस्तै यस्तै कुराहरु सुन्न पाइन्छ । कोही फोन मार्फत र कोही इन्टरनेट मार्फत आफ्नी प्रेमिकालाई मिस गरिरहेका छन् । कसैले नजिकैबाट फोन गर्‍यो ओ डियर भोली म यूके जादैछु जाभामा मसँग आजभएपनि कफी खान आउ । तर उनको प्रेमिकाले के जवाफ दिइन त्यो भने सुन्न पाइन । उनी गम्भीर बने र भने तिमीलाई मेरो भन्दा पनि धेरै माया लाग्छ र दिदी भिनाजुको उनको भनाइबाट के बुझिन्थ्यो भने उनको प्रेमिकाले उनको प्रस्तावलाई अस्वीकार गरिदिइन । तर, मैले यति सुने कि सुभ यात्रा ।

यो एउटा मात्र दृश्य थियो त्यहाँको यस्ता कैयौ दृश्यहरु देख्न सकिन्थ्यो त्यहाँ । कोही फोन मार्फत आफ्नो प्रेमिकालाई पर्खिराखेको म्यासेज गर्छन । कोही कफीको लागि मायालुलाई इन्भाइट गदैछन् । मन भन्दै छ त पनि तेरो मायालुलाई बोला अनि एउटै गिलासको कफीको पालैपालो चुस्की लेउ तर म भिन्न परिवेशमा थिए । मेरो मायालु म बाट धेरै टाढा थिइन । केवल हावा र अप्टीकल फाइबरको सहायताले मात्र उनीसँग मेरो भेटघाट हुन्थ्यो । मैले आफ्नो ल्यापटप खोले र हेरे इनबक्समा एउटा अफ लाइन सन्देश थियो । म आराम छु तिमी कस्तो छौ । कफी हाउस, लन्च र डिनरको लागि तिमी आजभोली को सँग छिर्छौ । उनी र म केही महिना अगाडि कलेजको क्यान्टिनदेखि क्याफे, कफी हाउस डिनर र लन्च मात्र होइन सिनेमा हलहरुसम्मसँगै पुग्थ्यौ । त्यो बेला अहिलेजस्तो मैले कहिल्यै अर्कोको जोडी अंगालोमा कसिएको हेरेको थिएन । न त चकलेटी स्वादमा चुम्बन नै साटेको । तर, समय नितान्त बदलिएको छ मेरो मायालु मेरो अंगालोमा छैन । मैले पनि अरु जस्तै चुम्बनको चकलेटी स्वाद लिन सकेको छैन । समय कति निष्ठुर छ हेर्दा हुर्दै ।

हपहपी गर्मीको बिचमा चिसो आइसको चुस्की लिन्छु र फेरि नजर यताउता डुलाउँछु अनि कल्पना गर्छु फेरि विगत । दृश्य निकै नजिक आउँछ अंगालोमा मैले उनलाई राखेको छु । उनी अर्थात मेरो समष्टी । कसैले बोलायो नानु समीष्ट अनि म कफीको वास्ता नगरी निन्द्राबाट ब्यूझे झै हुन्छु । यताउता हेर्छु तर कोही अर्को नै छिर्छ र क्याफेमा आफ्नो मायालुको कफी गिलासको साथी बन्छ । कसैले भन्यो यो प्रेम भन्ने चिज नै यस्तै रहेछ । मैले मनमनै सही थापे हो यस्तै रहेछ ।
मुस्कानमा कसैले आफ्नो मायालुको गाला सुम्सुम्यो अनि भन्यो नटी ब्वाइ । फेरि मन उनै वितेका दिनतिर डुल्न थाल्यो । सम्झे नगरकोट, गोकर्ण, चोभार र धेरै हुदा धादिङ्ग र पोखरासम्मको दिनहरु । मलाई साथ दिनथीन मेरो मायालु । अगालोमा हात राख्न र गालामा म्वाइ खान सम्म भ्याउथिन र भन्थिन । नटी ब्वाइन माया लाग्दैन ।
तर, साच्चै मेरो समष्टी आज अचानका मेरो लागि प्रेम वाण भएको । ऊ मबाट धेरै टाढा-टाढा समुन्द्रपारी छ । कल्पना गर्छु हरेकपल्ट चाहे त्यो अफलाइन म्यासेज पढ्दा होस, चाहे अनलाइनमा भ्वाइस च्याट गर्दा हरेकपल्ट याद पूरानै दिनको आउँछ । अकस्मात भक्कानो फोरेर च्याटरुमको कुनोमै आँशु झार्छ समष्टी अनि म पनि त्यही साथ दिन्छु उसलाई ल्यापटपको कुनामा एकथोपा आशु पोखेर । सायद विज्ञानले यतिसम्म त गरिदिएको छ भावना र फिलिङ्गहरु त साट्न पाइन्छ । यदि यो पनि नभएको भए के हुन्थ्यो होला । मेरो र मेरो प्यारो समष्टीको जीवनमा कल्पना गर्छुमात्र तर यथार्थताको संसार नै फरक देख्छु ।

अनलाइनमा गफिदा पटक-पटक चुम्बन साटासाट हुन्छ हाम्रो । आइ ल यु शब्दको त कुरै छोडौ । हरेकपल्ट किवोर्डमा औला आइ लभ यु को बटनमै पुग्छ । त्यहीबाट शुरु र त्यही पुगेर अन्त हुन्छ । त्यो एउटै शब्द हो आइ लभ यु । हरेकपल्ट सिरानीमा ल्याटपटपमा म्यासेन्जर लगअन गरेर बस्छु पर्खाइमा । रातको १२ बजे होस वा विहानको ५ बजे हरपल्ट उसकै पर्खाइमा अनलाइनमा च्याटरुमको कुनोमा आफुलाई पर्खारहेको हुन्छ ।